Terug naar Over toegankelijkheid

Louis Braille leven en braille

Toen de Franse Louis Braille 11 jaar oud was, nam hij een geheime militaire code en veranderde die in leesbare tekst voor blinden (1829). Zo legde hij de basis voor geschreven communicatie tussen blinden. Vanwege het belang van de ontwikkeling wordt deze tactiele (voelbare) schrijfmethode voor blinden nog steeds Braille genoemd.

Louis Braille, leven en ontwikkeling van brailleschrift

Braille is ontstaan als geheime code voor militairen. In het verleden hielden blinden zich vooral bezig met het lezen en schrijven van gewone letters zoals wij die ook schrijven. Ondertussen werd in het Franse leger een geheime code ontwikkeld. De bedoeling was dat die code ook in het donker door de soldaten kon worden gelezen.

Beeld van Louis Braille

Louis Braille

Louis Braille werd op 4 januari 1809 geboren in het plaatsje Coupvray bij Parijs. Hij was het vierde kind van Monique en Simon Rene Braille. Zijn vader was zadelmaker. Toen hij drie jaar was viel Louis tijdens het spelen. Daarbij beschadigde hij zijn oog aan een scherp gereedschap in de werkplaats van zijn vader. Door een infectie die zich al snel ook uitbreidde naar het andere oog werd hij blind.

Omdat hij ondanks alles toch buitengewoon goed op school presteerde werd hij naar het nationaal blindeninstituut gestuurd in Parijs. Hij was toen nog maar 10 jaar. Op die school werd gebruik gemaakt van gewoon schrift. Door hard door te drukken waren de letters aan de andere kant van het papier leesbaar.

Louis hield zich zoals veel blinden in die tijd vooral bezig met muziek. Hij speelde het fameuze orgel in het blindeninstituut en klom op tot leraar. Louis Braille overleed in 1852. Pas in 1854 werd het Braille als alfabet geaccepteerd. In sommige landen en scholen werd Braille pas na 1945 gebruikt. In de VS zijn zelfs in 2008 nog scholen waar een ander alfabet wordt aangeleerd.

Nachtschrift

Louis Braille legde de kern van het systeem van de zespunts 'braille cell'. Deze bestaat uit twee verticale kolommen van drie punten. De versie van Braille was niet de eerste versie van de 'geheimtaal' met puntjes, maar wel de eerste goed leesbare voor blinden.
Al eerder werd door Barbier een 12 punts versie ontwikkeld. Het leger gebruikte deze originele (militaire) code om in het donker te kunnen communiceren. Daarom werd het nachtschrift genoemd. Het bestond uit twee kolommen van ieder zes punten hoog. Iedere combinatie stelde een letter voor. Sommige combinaties stonden voor een samentrekking van letters die veel voorkwam in de taal (dat leest sneller). Groot nadeel van dit twaalf punts nachtschrift is dat het teveel puntjes zijn om met een vinger (in één aanraking) te kunnen voelen. Het lezen kost dus betrekkelijk veel tijd.

Vroege vorm van tekst voor blinden van Gall. Gebruikt zijn tekens in plaats van puntjes. Sommige tekens lijken op de letters die zienden gebruiken.
Afbeelding van vroege vorm van tekst voor blinden ontwikkeld door Gall (bron: www.nyise.org)

Zes punts braille

Toen Louis Braille de code van twaalf naar zes punten terugbracht was het wel mogelijk om met de vinger (in één aanraking) de gehele cel te voelen. Tevens was het nu mogelijk om snel van cel naar cel te bewegen en dus sneller te lezen. De puntjes hebben voor het gemak een nummer gekregen: de puntjes in de eerste kolom heten 1, 2 en 3 en die in de tweede kolom 4, 5 en 6. Kijkend naar het braille alfabet wil dat dus zeggen dat de letter p bestaat uit de punten 1, 2, 3 en 4.

Vanuit die cel met zes punten konden al veel combinaties worden gevormd en zij vormen dus ook de basis van het braille. Ze zijn gemakkelijk te voelen, snel te lezen en vormen letters, nummers, diverse tekens en samentrekkingen.

Blinden kunnen dankzij braille zelf lezen en schrijven. Dat is mogelijk met behulp van een simpele stylus of braille typemachine.

Braille op de computer

Met de introductie van de brailleesregel, een éénregelige brailleregel die een computerscherm regel voor regel kan uitlezen kunnen blinden ook de computer gebruiken. In tegenstelling tot Europa wordt in de Verenigde Staten vooral synthetische spraak gebruikt om het scherm uit te lezen.

40 karakter brailleleesregel voor onder de computer brailleleesregel onder laptop

De brailleleesregel onder de computer bestaat uit 8 puntjes. Twee verticale kolommen van vier punten. Doordat er twee punten zijn toegevoegd is er extra ruimte gekomen voor nieuwe tekens zoals onderstrepen, het apestaartje, enzovoorts.

Dankzij de brailleesregel kunnen blinden dus ook Word gebruiken en surfen over het Internet. Het is geen moeite meer om een tekstdocument naar braille om te zetten. Via de brailleleesregel kunnen electronische documenten al vele jaren worden gelezen. Er zijn ook printers die braille printen. Door de computer en het Internet is er voor veel blinden een deur naar de wereld open gegaan.

Maak zelf braille

Er zijn diverse braille fonts voor op de computer. Daarmee kan braille worden gesimuleerd. Voor blinden zijn deze lettertypen niet echt van belang want ze lezen niet van het scherm maar van de brailleleesregel. Zij hebben dus geen braillefont nodig. Met een braillefont is het mogelijk om brailletekens te typen op zogenaamd zwelpapier. Als het papier wordt verhit zwelt alles wat zwart is op. Zo kunnen plattegronden, tekeningen etcetera worden gemaakt die voor blinden voelbaar zijn.

Of schrijf je naam in braille.

Braillefonts

Een voorbeeld van een braille True Type Font is het font van Duxbury Systems. Duxbury Systems heeft ook nog een font waarbij de niet gebruikte puntjes toch licht worden weergegeven.
Een ander voorbeeld van een Braille True Type Font is het font van het RNIB (Royal National Institute of the Blind). Op verzoek kunnen braillefonts per e-mail worden toegestuurd. Neem hiervoor contact op met Stichting Accessibility

Braille alfabetkaart (6 punts braille)

Braille alfabet overzicht

De braille alfabet kaart is een kaart waar boven de voelbare braillepunten de letters zijn afgedrukt. Op de kaart zijn naast de standaard lettertekens ook speciale tekens weergegeven zoals het hoofdletterteken om aan te geven dat er een hoofdletter wordt gebruikt of het cijferteken. Andere tekens zijn het @-teken, leestekens, enzovoorts.

Veelgestelde vragen over blind zijn en Braille

Welke banen zijn geschikt voor blinde mensen?
Eigenlijk zijn vrijwel alle banen ook geschikt voor mensen die blind zijn. Je zult ze niet snel zien werken als verkeersleider en ook zul je niet snel een blinde grafische vormgever, fotograaf of technisch tekenaar zien. Maar je vindt ze overal. In de fabriek, boer, advocaat, secretaresse, programmeur, telefonist, ingenieur, accountant, beleidsambternaar, staatssecretaris, webbouwer, minister, premier, bibliothecaris, journalist, cabaretier, leraar, professor, huisvrouw/man, dokter, manager etc. etc. Er zijn maar weinig banen die niet geschikt zijn voor mensen die blind zijn.

Kunnen blinde mensen op het internet?
Ja. Dankzij een paar eenvoudige tools kunnen ze alles op de computer lezen en bedienen. Steeds meer blinden internetten, mailen en sms-en ook via de mobiele telefoon. Websites moeten wel aan internationaal erkende standaarden voor kwaliteit en toegankelijkheid voldoen.

Waardoor zijn mensen blind?
Louis Braille viel en beschadigde zijn oog in de werkplaats van zijn vader. Sommige mensen worden blind geboren, maar de meeste mensen worden op latere leeftijd blind. Glaucoma en diabetes zijn twee veel voorkomende oorzaken van blindheid. Veel ouderen krijgen te maken met staar en zien langzaam slechter.

Zien blinden niets?
Ja en nee. De meeste blinden zien helemaal niets of ziet licht en donker. Die laatste groep zou echter zonder stok of hond wel tegen een lantarenpaal kunnen oplopen. Volgens de WHO is iemand al blind als die nog maar een beperkte scherpte en/of gezichtsveld heeft. Een beperkte groep blinde mensen kijkt als het ware door een keukenrol heen (kokervisus). Ze hebben dan een zeer beperkt gezichtsveld. Zij kunnen soms wel scherp zien op afstand maar lopen dichtbij gemakkelijker tegen objecten op. Hoewel zij blind zijn kunnen ze wel zien welke kleur schoenen hebben en ook de prijs lezen. Als ze echter naar de kassa moeten dan moeten ze een stok gebruiken.

Waar gaan blinden naar school?
Vroeger gingen alle blinde kinderen naar speciale blinden- en slechtziendenscholen. Nu gaan de meesten naar reguliere scholen in de buurt. Ze krijgen dan ambulante begeleiding vanuit het blindeninstutuut. Blinde leerlingen in het regulier onderwijs zitten gewoon samen met anderen in de klas. Ze gebruiken dezelfde boeken en maken dezelfde opdrachten. Als schrift gebruiken ze een laptop met brailleleesregel en spraaksoftware.

Waarom hebben niet alle blinden een geleidehond?
Dat is een persoonlijke keuze. Sommige blinde mensen vinden een stok gewoon gemakkelijker. Die hoef je uit te laten en haart ook niet uit.

Hoe kan een blinde een geldbiljet herkennen?
Vroeger zat er een voelbaar teken op het biljet gedrukt. Dat is nu niet meer zo. Er is nu een speciale mal waar je de biljetten kunt opmeten om te weten welk biljet het is. Voor munten geldt dat je kunt voelen welke munt het is. Ook daarvoor bestaat trouwens een mal. Het herkennen van papiergeld gaat best nog vaak fout. Vaak bergt men ze op verschillende plekken op en vraagt in de winkel welk biljet er wordt gegeven. Veel blinden hebben ook een eigen vouwmethode waarmee ze biljetten snel kunnen herkennen.

Hoe herkennen blinden hun kleren?
Natuurlijk kunt je het verschil van stof voelen. Broeken en rokken hebben vaak een goed voelbare pasvorm waardoor ze uit elkaar te houden zijn. Ook hebben kledingstukken vaak herkenbare onderdelen (broekzak, merk, riem, lusjes, knopen etc.). De blauwe trui heeft bijvoorbeeld een reserve knoopje op het merkje onderin, de rode trui heeft een tekst voorop staan.. Als kledingstukken toch hetzelfde voelen of als bepaald combinaties bij elkaar horen, dan kunnen speciale labels of een herkenningsteken (zoals een braillesticker of knoopje) worden aangebracht. Meestal voldoet echter een veiligheidsspeld of een knijper. Een veelgebruikte code voor overhemden, t-shirts en topjes is het verschillend inknippen van het label in de nek.

Hoe lezen blinden braille?
Als iemand op jonge leeftijd begint met braille lezen dan kunnen ze net zo snel lezen als dat andere hardop voorlezen. Ze scannen als het ware de woorden. Blinden kunnen net als zienden ook een zin lezen als alleen de eerste en de laatste letter van de woorden kloppen en de andere letters doorelkaar zijn gehusseld. Veel blinden kunnen net zo snel stil-lezen als niet blinden. Ze lezen braille van een brailleleesregel of van print.

Kunnen blinde mensen koken?
Ja, ze leren koken met als iedereen. Hoewel touchscreens wel steeds vaker problemen opleveren. Op elektrische apparatuur zoals de magnetron kunnen eventueel braillestickers worden gezet. In plaats van 1 maatbeker gebruiken ze verschillende formaten bekers. Je kunt aan de hand van geur, geluid, temperatuur, tijd, roeren nagaan hoe het met het eten gaat. Met braillestickers kun je eenvoudig aangeven of een pot vol zit met augurken of met abrikozenjam. Meestal is het formaat van de pot ook duidelijk genoeg. Met kaartjes met paperclip kun je gemakkelijk pakjes soep markeren. Sommige blinden vouwen in de winkel al de tomatensoep om.

Hoe weet iemand die blind is hoe laat het is?
Er zijn horloges waarvan het glas open kan zodat je met de vingers kunt voelen hoe de wijzers staan. Er zijn ook veel soorten sprekende horloges, wekkers en klokken.

Spelen blinden ook games?
Ja! Er zijn veel bordspellen, kaartspellen en zelfs online games die toegankelijk zijn. Je kunt scrabble bijvoorbeeld met brailleletters spelen.

Hoe ga ik met een blinde persoon naar het bedrijfsrestaurant?
Als hij of zij uw hulp vraagt (je kunt een collega ook aanbieden "wil je inhaken??"). Biedt uw arm aan zodat een blinde kan inhaken. Die loopt dan (schuin) naast u. Let op bij deuren, traptreden, laaghangende bordjes en paaltjes: "we gaan door de deur", "hier komt een afstapje", "let op het paaltje".. NB: het is niet de bedoeling dat u iemand bij de arm neemt en voor u uit duwt.

Tags:
Categorie:
Over toegankelijkheid
  • Delen op Facebook
  • Delen op Twitter
  • Delen op LinkedIn