Toegankelijke e-learning: 8 valkuilen om rekening mee te houden

Omdat ze zo vaak ingezet worden, is het belangrijk dat iedereen er mee uit de voeten kan, ook mensen met een beperking. Pas dan zijn e-learnings echt succesvol. Toch zijn veel leermodules of onderdelen van een e-learning nog niet voor iedereen goed toegankelijk. Dit kan eenvoudig voorkomen worden. Door rekening te houden met acht valkuilen bij het ontwikkelen van een toegankelijke e-learning.

Valkuil 1: interactieve oefeningen zijn niet voor iedereen te gebruiken

Interactieve onderdelen maken een e-learning aantrekkelijk. Denk bijvoorbeeld aan schuifbalken (sliders), klikbare afbeeldingen (hotspots), interactieve tijdlijnen of oefeningen waarbij onderdelen naar de juiste plek moeten worden gesleept (drag-and-drop).

Niet alle interactieve onderdelen zijn echter goed te bedienen zonder muis. Voor mensen die een toetsenbord, aangepaste invoerapparatuur of ander hulpmiddel gebruiken, kan dit betekenen dat een oefening niet of slechts gedeeltelijk kan worden uitgevoerd. 

Controleer daarom altijd of interactieve oefeningen volledig met een toetsenbord te bedienen zijn. 

Valkuil 2: een schermlezer kan de oefening niet goed uitleggen

Mensen met een visuele beperking gebruiken vaak een schermlezer: software die de inhoud van een scherm voorleest. Om goed te kunnen werken, heeft een schermlezer duidelijke informatie nodig.

Vaak ontbreken in e-learnings:

• Duidelijke namen van knoppen
• Heldere instructies
• Feedback na het beantwoorden van een vraag

Daardoor is voor iemand die een schermlezer gebruikt niet altijd duidelijk wat de vraag is, welke antwoordmogelijkheden er zijn en of een antwoord goed of fout is. Dat maakt een oefening onnodig lastig of zelfs onmogelijk om zelfstandig af te ronden. 

Valkuil 3: alleen ondertiteling bij video’s is niet voldoende

Ondertiteling toevoegen aan een video is een belangrijke eerste stap, maar vaak niet voldoende. 

Soms ontbreekt een audiodescriptie waarin belangrijke visuele informatie wordt beschreven. Ook kan tekst die alleen in beeld verschijnt of informatie uit grafieken en afbeeldingen onbeschreven blijven. In sommige gevallen is een volledig transcript dan een waardevolle aanvulling.

Valkuil 4: er wordt te veel informatie tegelijk aangeboden

Veel e-learningmodules bevatten animaties, pop-ups, bewegende elementen, automatische overgangen of tijdslimieten.

Niet iedereen verwerkt deze hoeveelheid informatie op dezelfde manier. Voor sommige gebruikers kunnen veel bewegingen, meldingen of tijdsdruk ervoor zorgen dat de lesstof minder goed te volgen is. 

Het helpt wanneer gebruikers zelf het tempo kunnen bepalen, animaties kunnen uitschakelen of meer tijd krijgen om opdrachten af te ronden.

Valkuil 5: downloads en PDF’s worden vergeten

Als er aandacht voor toegankelijkheid is dan gaat die vaak uit naar de e-learning zelf, terwijl aanvullende documenten net zo belangrijk zijn.

Denk bijvoorbeeld aan:

• hand-outs
• samenvattingen
• certificaten
• PDF-bestanden
• naslagdocumenten

Wanneer deze documenten niet toegankelijk zijn opgebouwd, ontstaat alsnog een drempel voor gebruikers. Controleer daarom ook deze bestanden op toegankelijkheid.

Valkuil 6: kleur mag niet het enige onderscheid zijn

In veel quizzen wordt een goed antwoord alleen met groen weergegeven en een fout antwoord alleen met rood. Voor mensen met kleurenblindheid of een andere visuele beperking is dit verschil niet altijd zichtbaar. Gebruik daarom naast kleur altijd een extra manier om informatie over te brengen, bijvoorbeeld door gebruik te maken van:

• tekstuele feedback
• een duidelijke statusmelding
• een herkenbaar icoon
• een verschil in vorm of patroon

Zo blijft de informatie voor iedereen duidelijk.

Valkuil 7: toegankelijkheid begint al tijdens het ontwikkelen

Een toegankelijke e-learning ga je niet pas tijdens het testen vormgeven. Toegankelijkheid moet al gelijk van af het begin meegenomen worden in het ontwerp en de ontwikkeling. 

Denk bijvoorbeeld aan:

• duidelijke koppen gebruiken
• afbeeldingen voorzien van een passende alternatieve tekst
• toetsenbordbediening testen
• controleren of de focusvolgorde logisch is

Door hier vroeg aandacht aan te besteden, zijn achteraf vaak minder (of geen) aanpassingen nodig.

Valkuil 8: toegankelijkheid betekent niet altijd méér informatie

Bij toegankelijkheid is het belangrijk om de juiste informatie op het juiste moment aan te bieden. 

Stel dat een cursist de vraag krijgt: “Welk verkeersbord zie je op de afbeelding?” Dan is het niet wenselijk dat de alternatieve tekst van de afbeelding luidt: “Stopbord”. Een schermlezer leest deze tekst namelijk voor, waardoor het antwoord eigenlijk al wordt weggegeven. 

In zo’n situatie is een neutralere alternatieve tekst, zoals “verkeersbord”, een betere keuze. Zo blijft de oefening eerlijk voor iedereen én blijft de e-learning toegankelijk. 

Van een toegankelijke e-learning profiteert écht iedereen

Een toegankelijke e-learning is niet alleen belangrijk voor mensen met een beperking. Ook mensen die een cursus volgen op een mobiel apparaat, zich in een drukke omgeving bevinden of tijdelijk beperkt zijn, bijvoorbeeld door een gebroken arm, profiteren van een duidelijke en goed opgebouwde leeromgeving.

Door toegankelijkheid vanaf het begin mee te nemen in het ontwerp en de ontwikkeling ontstaat een e-learning die voor meer mensen bruikbaar is. Dat voorkomt kostbare aanpassingen achteraf én zorgt ervoor dat iedereen volledig kan deelnemen aan het leerproces.

Hulp nodig bij toegankelijkheid?

Met onze kennis en expertise helpen we dagelijks klanten op weg met digitale toegankelijkheid. We kunnen inzicht geven in waar gaat het goed en waar kan het beter, een plan met vervolgstappen eventueel met projectbegeleiding, dat kan ook. Wil jij onderzoek doen naar de toegankelijkheid van jouw digitale middel? Of advies? We helpen je graag.