Deze website maakt gebruikt van cookies

Om je de beste ervaring te geven gebruikt deze site naast functionele cookies, cookies voor onze eigen analytics en cookies voor het gebruik van video. Door deze toe te staan geef je ons toestemming deze cookies te gebruiken. Kies je voor weigeren, dan plaatsen we alleen de essentiële cookies voor de normale werking van de website. Wil je de instellingen zelf aanpassen? Kies dan Instellingen aanpassen.

Meer informatie

Deze website gebruikt cookies die nodig zijn voor het functioneren van de website (functionele cookies). Ook gebruikt de website cookies voor onze eigen analysesoftware. Met deze cookies verbeteren wij de website. De videoprovider YouTube zet cookies als je de ingesloten videos bekijkt. Je kan hier opgeven welke cookies je wilt toestaan. We gebruiken de volgende cookies:

Cookie-opties

Functionele cookies zijn nodig voor het technisch werken van de site.

We gebruiken analytics om onze site te verbeteren.

Google Charts wordt gebruikt voor het tonen van een grafiek in de leesniveau tool.

Marketingcookies worden gebruikt om bezoekers te volgen wanneer ze verschillende websites bezoeken. Hun doel is advertenties weergeven die zijn afgestemd op en relevant zijn voor de individuele gebruiker.

Toegankelijkheid van gebouwen en omgeving

Wanneer is een gebouw algemeen toegankelijk? Volgens de Nederlandse norm (de NEN 9120, feb 2025) is een gebouw toegankelijk als iedere bezoeker het kan bereiken, betreden en zelfstandig kan gebruiken. Zowel bezoekers met als zonder beperking kunnen in een toegankelijk gebouw hun weg vinden en zelfstandig doen waarvoor ze komen. Toegankelijkheid begint niet pas bij de voordeur. Het gaat ook om de directe omgeving van het gebouw en de route ernaartoe.

Wij begeleiden organisaties bij het verbeteren van de toegankelijkheid van gebouwen door gebruik te maken van de 5 B’s: bewustwording, bereikbaarheid, betreedbaarheid, bruikbaarheid en bejegening. Hieronder lees je meer over onze aanpak. 

Wil je nu al weten hoe toegankelijk jouw locatie is?

Neem contact met ons op voor een toegankelijkheidsonderzoek

Waarom is toegankelijkheid van gebouwen belangrijk?

Mensen hebben in een gebouw niet allemaal dezelfde behoeften. Ze bewegen zich op een eigen manier door een gebouw, nemen informatie anders waar en gebruiken een omgeving op hun eigen manier. Die behoeften lopen uiteen, maar overlappen ook sterk. Een gebouw dat daar vanaf het begin rekening mee houdt, is voor zoveel mogelijk mensen zelfstandig, veilig en eenvoudig te gebruiken. Is dat niet zo, dan beperkt het gebouw wat iemand kan doen en waaraan iemand kan deelnemen. Iedere Nederlander heeft recht op een toegankelijke samenleving. Voor mensen met een beperking is dit recht nog verder uitgewerkt in het VN-verdrag Handicap. Toegankelijke gebouwen zijn een belangrijke voorwaarde voor een volwaardige deelname aan de samenleving Dat geldt voor woningen en werkplekken maar ook voor openbare gebouwen zoals een gemeentehuis, school of theater.

Een toegankelijk gebouw is prettig voor iedere bezoeker. Een drempelvrije entree is noodzakelijk voor wie in een rolstoel zit, maar helpt ook ouders met een kinderwagen, kinderen op een step en mensen met een koffer of rollator.  Bij een nieuwbouwproject kun je toegankelijkheid vanaf de start meenemen, maar hoe zit dat bij een bestaand of zelfs monumentaal pand?

Het Provinciehuis Groningen ging de uitdaging aan, hier lees je waarom.

De 5 B’s van toegankelijkheid

Toegankelijkheid van gebouwen bestaat uit meerdere onderdelen. De 5 B’s helpen om de verschillende stappen te doorlopen.

Bewustwording

Bewustwording is het startpunt van toegankelijkheid. Mensen verschillen in wat zij nodig hebben om een omgeving goed te kunnen gebruiken. Inzicht in deze verschillen en in wat ze betekenen voor de fysieke inrichting van gebouwen is een belangrijke basis voor het realiseren van toegankelijke omgevingen.

In de praktijk: BMW Group Nederland, BMW Financial Services en Alphabet

Tijdens een Social Impact Event lieten wij 45 medewerkers ervaren hoe toegankelijkheid in de praktijk werkt: koffie halen vanuit een rolstoel, de weg vinden met verminderd zicht, concentreren bij overprikkeling. Een deelnemer: “Het doet je beseffen dat kleine aanpassingen echt een groot verschil kunnen maken.”

Bereikbaarheid

Kan iedereen de locatie bereiken? Bereikbaarheid gaat over de route naar een gebouw want hoe goed toegankelijk jouw gebouw ook is, als een bezoeker er niet kan komen maakt dat niet zo veel meer uit. Denk aan de route, de parkeerplaatsen en het openbaar vervoer.

Bereikbaarheid omvat ook duidelijke informatie op de website over de route en vervoersmogelijkheden, zodat bezoekers weten wat ze kunnen verwachten en hun reis goed kunnen voorbereiden.

Betreedbaarheid

Eenmaal aangekomen bij een gebouw moet het gebouw of het terrein ook toegankelijk zijn. Betreedbaarheid gaat bijvoorbeeld over een goed te onderscheiden entree, een drempelvrije toegang, voldoende doorgangsruimte en deuren die vindbaar en bedienbaar zijn.

Het uitgangspunt is dat alle bezoekers via dezelfde route en entree naar binnen kunnen, zonder afhankelijk te zijn van hulp of een aparte oplossing.

In de praktijk: Koninklijk Theater Carré

Onze adviseurs onderzochten de toegankelijkheid van het theater en het achtergebouw met artiesteningang en kleedkamers. Carré zette de aanbevelingen om in actie, onder meer met een lift naar de artiesteningang. Kleine en grote aanpassingen samen maken de werkomgeving voor artiesten en medewerkers toegankelijker.

Bruikbaarheid

Toegang tot een gebouw betekent nog niet dat je er ook alles kunt doen waarvoor je er komt. Bruikbaarheid gaat over de mate waarin mensen functies, ruimten en voorzieningen zelfstandig kunnen gebruiken.

Spreekt de lift bijvoorbeeld het etagenummer uit? En kan een werknemer met een visuele beperking zelfstandig koffie halen bij een koffiemachine met touchscreen? Het gaat bij bruikbaarheid ook over voldoende manoeuvreerruimte, bruikbare balies, sanitair, liften en bedienbare voorzieningen, maar ook over informatie die voor verschillende gebruikers waarneembaar en begrijpelijk is.

Een toegankelijke omgeving zorgt er dus niet alleen voor dat mensen ergens kunnen komen, maar ook dat zij zelfstandig en volwaardig kunnen doen waarvoor ze er zijn.

Bejegening

Een fysiek toegankelijke omgeving kan alsnog ontoegankelijk worden door de manier waarop mensen worden benaderd. Bejegening gaat over respectvolle, gelijkwaardige en passende omgang.

Dat betekent rechtstreeks communiceren met de persoon zelf, niet automatisch aannemen dat iemand hulp nodig heeft en waar nodig vragen wat iemand nodig heeft. Medewerkers spelen daarmee een belangrijke rol in de toegankelijkheid van een organisatie. Maar ook bijvoorbeeld informeren op de website als bepaalde aspecten van een gebouw niet toegankelijk zijn.

Wist je dat je bij Accessibility een bewustwording workshop Sociale Bejegening kunt volgen?

Neem contact op voor de mogelijkheden

Toegankelijkheid ontstaat in samenhang

De kracht zit in de samenhang. Een bereikbare locatie heeft weinig waarde als iemand vervolgens niet naar binnen kan. En een gebouw dat goed toegankelijk is, is niet volledig inclusief wanneer de voorzieningen niet bruikbaar zijn of iemand niet gelijkwaardig wordt behandeld.  

Door toegankelijkheid vanuit alle onderdelen te bekijken, ontstaat een completer beeld. Maar daarmee ben je er nog niet. Een toegankelijk gebouw blijft alleen toegankelijk als het wordt geborgd . Dat betekent toegankelijkheid vastleggen in beheer, onderhoud en keuzes bij verbouwingen en nieuwe voorzieningen. Zo wordt toegankelijkheid geen losse aanpassing, maar een vast onderdeel van de manier waarop een organisatie haar omgeving en dienstverlening voor zoveel mogelijk mensen vormgeeft.  

Wil je zelf aan de slag met toegankelijkheid van gebouwen en omgeving? Meld je aan voor de bewustwordingsworkshop Toegankelijkheid fysieke omgeving.

Meld je hier aan

Hoe kunnen wij helpen met toegankelijkheid van gebouwen?  

Een locatie toegankelijker maken kan op veel manieren. Soms zit de winst in betere verlichting, soms in de bereikbaarheid, de entree of bruikbaarheid van voorzieningen. Wat het meest oplevert, ontdek je met een onderzoek.

Toegankelijkheidsonderzoek

Bij een toegankelijkheidsonderzoek toetst één of onze adviseurs jouw locatie aan de eisen die zijn vastgelegd in de NEN 9120. Dit is de Nederlandse norm voor de toegankelijkheid en bruikbaarheid van gebouwen. De norm vertaalt de principes van universeel ontwerp naar concrete eisen en specificaties voor de gebouwde omgeving, met als uitgangspunt dat gebouwen voor iedereen toegankelijk en bruikbaar zijn. Je krijgt inzicht in welke verbeteringen prioriteit hebben en welke vervolgstappen nodig zijn voor een toegankelijke en bruikbare locatie of dienst. Gebruikersonderzoek op locatie.

Bij een gebruikersonderzoek laten onze ervaringsdeskundigen op basis van jouw klantreis zien waar zij tegenaan lopen. Hun ervaringen leveren inzichten op die een technische toets niet altijd geeft. Een combinatie van een toegankelijkheidsonderzoek en een gebruikersonderzoek is ook mogelijk.

Neem contact op voor de mogelijkheden

Veelgestelde vragen

  • Hoe weet ik of mijn gebouw toegankelijk is?

    Of een gebouw toegankelijk is, blijkt uit de praktijk en niet uit een afvinklijstje. Je krijgt een eerste indruk door je gebouw langs de vijf B’s te leggen: bewustwording, bereikbaarheid, betreedbaarheid, bruikbaarheid en bejegening. Een adviseur die jouw locatie toetst aan de NEN 9120-eisen geeft je zekerheid. En om te voldoen aan de richtlijnen nog niet betekent dat iedereen er zelfstandig terechtkan, laat een gebruikersonderzoek met ervaringsdeskundigen zien waar bezoekers werkelijk tegenaan lopen. Wij denken graag met je mee en kijken met je mee, met een toegankelijkheidsonderzoek, een gebruikersonderzoek of een combinatie van beide.

    Bekijk hoe wij kunnen helpen?

  • Wat wordt er onderzocht tijdens een toegankelijkheidsonderzoek?

    Een adviseur volgt de klant- of gebruikersreis door jouw locatie, van aankomst en entree tot het gebruik van ruimten en voorzieningen, en toetst die aan de belangrijkste onderdelen van NEN 9120. Waar de norm beperkt richting geeft aan de praktische bruikbaarheid, vullen wij aan met onze eigen expertise, bijvoorbeeld bij trapmarkering, communicatie en bereikbaarheid. Zo zie je welke verbeteringen prioriteit hebben en welke stappen nodig zijn. Want pas als alle onderdelen op elkaar aansluiten, is een locatie als geheel toegankelijk.

  • Is het gebruik van de NEN 9120 eisen wettelijk verplicht?

    Nee, de NEN 9120 is een vrijwillige Nederlandse norm voor de toegankelijkheid en bruikbaarheid van gebouwen. Dat neemt niet weg dat deze is ontwikkeld met inbreng van heel veel verschillende belanghebbenden, waaronder ervaringsdeskundigen. De norm vertaalt de principes van universeel ontwerp naar concrete prestatie-eisen en aanbevelingen voor de gebouwde omgeving, met als uitgangspunt dat gebouwen voor iedereen toegankelijk én bruikbaar zijn. In tegenstelling tot het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) gaat de NEN 9120 uit van de diversiteit tussen mensen, ongeacht leeftijd, achtergrond, fysieke en cognitieve mogelijkheden, en kijkt dus niet alleen naar rolstoelgebruikers. Wij gebruiken de NEN 9120 norm als maatstaf bij een toegankelijkheidsonderzoek.

  • Welke wettelijke eisen uit het Bbl gelden er voor de toegankelijkheid van gebouwen?

    De wettelijke minimumeisen staan in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Niet elk nieuw gebouw hoeft toegankelijk te zijn: dat hangt af van de gebruiksfunctie en de omvang. Voor bijvoorbeeld winkels, zorggebouwen en theaters geldt voor nieuwbouw onder meer dat er minstens één hoofdtoegang is met een drempel van maximaal 2 cm, en bij een hogere drempel is een hellingbaan verplicht. NEN 9120 is daarbovenop een vrijwillige norm die verder gaat dan dit minimum. Voldoen aan het Bbl is dus voldoen aan de wet, maar zegt nog niet of iedereen het gebouw in de praktijk zelfstandig kan bereiken, betreden en gebruiken.

  • Hoe betrek je toegankelijkheid al in het ontwerp- of verbouwproces?

    Begin zo vroeg mogelijk in het proces en maak toegankelijkheid onderdeel van het programma van eisen. Op deze manier kunnen architecten en aannemers er vanaf het begin rekening mee houden. Laat inhoudsdeskundigen meekijken in het ontwerp en bij de oplevering. Leg afspraken vast, zodat toegankelijkheid ook na oplevering geborgd blijft.

  • Hoe houd je bij fysieke toegankelijkheid rekening met mensen met verschillende beperkingen en neurodiversiteit?

    Mensen hebben in een gebouw niet allemaal dezelfde behoeften: ze bewegen zich op een eigen manier, nemen informatie en prikkels anders waar en gebruiken een omgeving anders. Die behoeften lopen uiteen, maar overlappen ook sterk. Duidelijke routegeleiding, goede verlichting, rustige plekken en keuze in voorzieningen helpen daarbij, bijvoorbeeld een hoge en een lage balie of een stilteruimte naast een open werkplek. Wat voor de één essentieel is, helpt vaak ook anderen. Ervaringsdeskundigen vertellen je wat werkt.