Terug naar overzicht Onderzoek naar toegankelijkheid

Toegankelijkheid HBO/WO 2006 en 2010

Accessibility heeft in 2006 en 2010 onderzoek gedaan naar de toegankelijkheid van websites en online studie-informatie systemen van het hoger- en wetenschappelijk onderwijs. De websites van 59 onderwijsinstellingen en 45 studie-informatiesystemen die zij gebruiken, zijn getoetst op toegankelijkheid. De resultaten vielen tegen. Maar naar aanleiding van het onderzoek is toegankelijkheid inmiddels opgenomen in het accreditatiestelsel voor het hoger onderwijs.

Digitale toegankelijkheid in het hoger onderwijs

Dhr van Borchove (Voorzitter Vaste Kamercommissie Onderwijs) neemt rapport in ontvangst van dhr Witteveen (Stichting Bartimeus)In het hoger onderwijs wordt veel gebruik gemaakt van ICT. Roosters, studieresultaten, maar steeds vaker ook complete colleges en online studiemateriaal maken internet en computers onmisbaar. Veel onderwijsinstellingen stellen daarom aan studenten de voorwaarde dat zij over een internetverbinding beschikken.

Maar hoe zit het met de toegankelijkheid van deze studie-informatie voor studenten met een functiebeperking? In theorie is digitale informatie voor het merendeel van de studenten met een functiebeperking goed toegankelijk te maken. Zij zouden veel beter dan met traditionele media in staat moeten zijn om zelfstandig een studie te volgen. Veel zaken waar zij nu nog begeleiding voor nodig hebben - zoals bij het bespreken van roosters of voor het omzetten van lesmateriaal - kunnen zelfstandig en op afstand  worden geregeld. Studenten zijn dan niet meer gebonden aan kantoor- of begeleidingsuren en fysieke aanwezigheid.

Omgekeerd kan er een grote kloof ontstaan tussen studenten met en zonder functiebeperking als ICT-toegankelijkheid niet goed is geregeld. En dat niet alleen; het bezorgt hogeronderwijsinstellingen ook onnodige extra kosten in de opvang en reparatie van de informatie en dienstverlening. Toegankelijkheid levert significante schaal- en kostenvoordelen op en toegankelijke websites zijn voor iedereen beter te gebruiken.

Onderzoeksresultaten 2006 en 2010

Stichting Accessibility nam daarom in 2006 de peilstok ter hand en onderzocht alle internetsites en studie-informatiesystemen van de 59 onderwijsinstellingen op kwaliteit en toegankelijkheid. De resultaten vielen tegen; geen enkele van de onderzochte sites bleek aan de minimale toegankelijkheidseisen van het Waarmerk drempelvrij.nl te voldoen.

Een groot deel van de knelpunten die werden geconstateerd, bleek vrij snel te verhelpen. Afhankelijk van de frequentie waarmee het probleem voorkwam en de complexiteit van de website, kon met een kleine inspanning al een grote verbetering gemaakt worden.
We voorzagen de onderzoeksrapporten van tips voor verbetering en stuurden ze naar de onderwijsinstellingen.

In 2010 herhaalden we ons onderzoek. Opnieuw bleek dat geen enkele hoger-onderwijsinstelling een volledig toegankelijke website of studie-informatiesysteem had. Tobias Witteveen, voorzitter van de Raad van Bestuur van Bartimeus, overhandigde de resultaten aan de vaste Kamercommissie van OC&W. Witteveen: ‘Het stelde ons teleur dat opnieuw geen enkele hoger-onderwijsinstelling bleek te voldoen aan de minimale toegankelijkheidseisen van het Waarmerk drempelvrij.nl. Het betekent dat studenten met een functiebeperking niet zelfstandig een hbo- of wo-studie kunnen volgen.’

Regelgeving toegankelijkheid hoger onderwijs

Gelukkig bleven de resultaten niet onopgemerkt in Den Haag. In 2009 stelde toenmalig minister van OCW, Ronald Plasterk, de commissie Maatstaf in om de toegankelijkheid van het hoger onderwijs voor studenten met een functiebeperking te onderzoeken. De commissie  adviseerde over de voorzieningen die elke hoger-onderwijsinstelling redelijkerwijs moet hebben om toegankelijk te zijn voor studenten met een beperking. De onderwijsinspectie publiceerde daarop in maart 2010 het rapport 'Onbelemmerd studeren', waarin zij de commissie Maatstaf van informatie voorzag. In dit rapport beschreef de inspectie een referentiekader voor de minimumvoorwaarden voor toegankelijkheid, waaraan elke hoger-onderwijsinstelling zou moeten voldoen (zie ook het nieuwsbericht over aandacht voor studeren met een functiebeperking op de website van de Inspectie van het Onderwijs).

De commissie Maatstaf nam het advies van de onderwijsinspectie over en adviseerde dat de website, digitale leeromgeving en de studie-informatiesystemen van de onderwijsinstellingen moeten voldoen aan de WCAG-richtlijnen en dat hierop controle uitgevoerd moet worden door een gecertificeerd bureau.

Accreditatiestelsel hoger onderwijs

In 2010 is er gedebatteerd over een nieuwe wet op accreditatie voor het hoger onderwijs. In deze nieuwe wet is (digitale) toegankelijkheid vastgesteld als een onderdeel van het nieuwe accreditatiestelsel. De Tweede Kamer is op 23 maart 2010 akkoord gegaan met het voorstel tot wetswijziging en op 22 juni 2010 heeft de Eerste Kamer de wet afgerond. Voor de hogeronderwijsinstellingen betekent deze wetswijziging dat digitale toegankelijkheid een onderdeel is geworden van de accreditatiekaders van de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO).

In de beantwoording van kamervragen in 2012 bevestigde minister van Bijsterveld van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap nogmaals de status van digitale toegankelijkheid in de accreditatiewetgeving. Digitale toegankelijkheid is één van de voorzieningen die toegankelijkheid en studeerbaarheid voor studenten met een functiebeperking bevorderen en is als zodanig onderdeeel van de beoordelingscriteria in de accreditatie. In praktische zin houdt dit in dat er een beleidsplan moet worden opgesteld om binnen de komende twee of drie jaar de digitale toegankelijkheid te verbeteren (indien nodig). In overleg met de NVAO heeft Stichting SURF een brochure (PDF, 2913kb) uitgebracht waarin aanknopingspunten staan voor het aanpakken van deze verbetering.

Meer informatie over het onderzoek

Titel: "Digitale toegankelijkheid van het hoger onderwijs"
Auteurs: Eric Velleman, Martijn Houtepen, Iacobien Riezebosch
Datum verschijnen: December 2010
ISBN: 978-90-808371-8-8

Gerelateerd

Tags:
Categorie:
Projecten en publicaties
  • Delen op Facebook
  • Delen op Twitter
  • Delen op LinkedIn