Terug naar overzicht Onderzoek naar toegankelijkheid

Convenant UTwente Bartimeus Accessibility

In het Convenant Toegankelijkheid van nieuwe media en ICT werken Bartimeus, Accessibility en UTwente intensief samen aan het opstarten en uitvoeren van multi-disciplinair afstudeer- en promotieonderzoek en ander meerjarig onderzoek en projecten. 

Thema's onderzoeksconvenant

Rendement van WebrichtlijnenIn het convenant is vastgelegd dat Gezamenlijk wordt gewerkt aan het effectief vergroten, verspreiden, implementeren en benutten van wetenschappelijke kennis, met nadrukkelijke aandacht voor:

  1. Ontwikkeling, invoering en validering van evaluatiemethodieken van toegankelijkheid;
  2. Factoren die de toegankelijkheid van nieuwe media en technologie (toepassingen) beïnvloeden;
  3. Verspreiding en verbreding van de kennis en expertise over toegankelijkheid (Disseminatie, implementatie en training)

Het Convenant is mogelijk door bijdagen van zowel de Universiteit Twente als Stichting Bartimeus en Accessibility. De partijen verwelkomen onderzoek uit de gehele toegankelijkheids- en technologiewereld. Het convenant heeft ambitieuze doelstellingen op het gebied van beleid, onderwijs en onderzoek. De samenwerking heeft als resultaat een lange reeks van afstudeerprojecten, publicaties, colleges, internationale samenwerking, stages en onderzoeksprojecten op het gebied van toegankelijkheid van nieuwe media en technologie toepassingen. Binnen deze activiteiten werken we ook samen met andere vakgroepen van de UTwente die het maatschappelijk relevante werk binnen het convenant daarmee een plaats geven in het bredere onderzoeksverband van de Universiteit.

Er zijn projecten uitgevoerd in opdracht van Europese programma’s zoals FP7 en CIP PSP, NWO en ZonMW. Er zijn ook diverse onderzoeken mogelijk gemaakt door bijdragen van de Vereniging Bartiméus Sonneheerdt en andere private fondsen. Het convenant richt zich primair op de visuele beperking.

Stuurgroep

Het convenant wordt geleid door Thea van der Geest en Eric Velleman. De stuurgroep komt tweemaal per jaar bijeen voor het jaarplan en de agenda.

De stuurgroep bestaat uit:

  • Voor Universiteit Twente: J. van Dijk
  • Voor Accessibility: Algemeen directeur 
  • Voor Bartimeus: J. Berghuis

Lanyard Convenant Bartimeus, Accessibility, Universiteit TwenteKlankbordgroep

Het Convenant wordt verder ondersteund door een klankbordgroep die beschikbaar is voor vragen en mee helpt denken over de onderzoeksagenda. De internationale klankbordgroep die bij het begin van Convenant geraadpleegd is over de onderzoeksagenda is in 2013 opgevolgd door een nationale klankbordgroep met een soms wisselende samenstelling. 

Indien u mee wilt denken of voorstellen hebt voor onderzoek, neem dan contact op met Eric Velleman.

Onderzoeks prioriteiten

Het Convenant richt zich als sinds 2011 op toegankelijkheid van het web en ICT. Dat is verbreed naar toegankelijke nieuwe media en technologie toepassingen. De komende jaren hebben we samen met de partners de volgende onderzoeksprioriteiten opgesteld:

  1. Navigatiehulpmiddelen en – toepassingen (wayfinding). Zelfstandigheid bij mobiliteit is een belangrijke voorwaarde voor maatschappelijke participatie, bijvoorbeeld in werk en onderwijs. De navigatietaak vereist ook de verwerking en combinatie van veel verschillende typen informatie (visueel/grafisch, geschreven en gesproken tekst, ruimtelijke informatie). Het Convenant draagt bij aan het ontwikkelen van standaarden voor multi-modale interfaces en content, waardoor systemen en inhouden gepresenteerd kunnen worden op de manier die de voorkeur heeft van de gebruiker (personalisering). 

  2. Tangible interfaces and wearables. Op dit terrein doen zich veel nieuwe ontwikkelingen voor, zoals smart glasses (Google Glass, Hologlass) en smart watches die vaak zijn verbonden met telefoon en internet. Het convenant gaat werkt aan de toegankelijkheid, standaarden en richtlijnen.

  3. Internet of things. Naar schatting staan in 2017 meer dan 100 miljard apparaten digitaal met elkaar en met hun gebruikers in contact via Internet. Veel toepassingen richten zich op de woonsituatie (domotica) en kunnen steun geven aan het (langer) zelfstandig wonen van mensen met beperkingen en andere doelgroepen. Het Convenant ondersteunt dit met onderzoek naar de toegankelijkheid en toepassingsmogelijkheden voor mensen met een beperking.

  4. Toegankelijke systemen met text-to-speech en speech-to-text. Er zijn steeds meer mobiele applicaties die de audio- en camerafunctionaliteit van smartphones gebruiken om geschreven tekst hardop voor te lezen en eventueel te vertalen (bijvoorbeeld met de Google Translate API). We doen explorerend onderzoek naar de toegankelijkheid en effectiviteit ervan voor verschillende groepen mensen met beperkingen, zoals mensen met visuele beperkingen maar ook laaggeletterden en mensen met dyslectie.

Verder loopt er op dit moment binnen het Convenant een promotie traject.

Resultaten en Impact

Het Convenant is sinds 2011 een actieve samenwerking onder leiding van Thea van der Geest en Eric Velleman. Hieronder wordt per onderzoeks thema een overzicht gegeven van de belangrijkste activiteiten en de impact van die activiteiten.

Ontwikkelen, invoeren en valideren van evaluatiemethodieken

Opbrengst: Papers, (de facto) standaarden en projecten
Impact: Grote impact op langere termijn doordat de onderwerpen waarmee het Convenant zich bezighoudt aanwijsbare invloed heeft op de richtlijnen zelf, op de evaluatiemethodieken en op het Europese en nationale overheidsbeleid ten aanzien van de brede toepassing.

Voorbeelden: 

Vanuit Accessibility is meegeschreven aan de Webrichtlijnen (versie 2) van de Nederlandse overheid.
Impact: Het normdocument Webrichtlijnen 2.0 omvat alle internationale richtlijnen voor toegankelijkheid en is toegevoegd aan de Open Standaarden van de Nederlandse Overheid. Daarna is het opgenomen in de Pas Toe of Leg Uit standaarden en zijn dus voor alle 17 miljoen Nederlanders van toepassing.

Vanuit het Convenant is samengewerkt aan de totstandkoming en validering van de internationale WCAG-EM notitie van het W3C.
Impact: Deze richtlijn geldt als wereldwijde standaard voor het evalueren van websites. Accessibility is editor van het document en werkte in W3C verband als facilitator samen met o.a. Oracle, NIST, IBM en andere partijen. Link: http://www.w3.org/TR/WCAG-EM/

Vanuit het Convenant is gewerkt aan de EDDA toegankelijkheidsrichtlijnen voor Nederlandse uitgevers
Impact: De EDDA richtlijnen zijn een vervolg op het onderzoek dat Accessibility uitvoerde voor de Commissie Maatstaf en dat leidde tot toevoeging van toegankelijkheid aan de accreditatie eisen van het hoger en wetenschappelijk onderwijs. De EDDA richtlijnen zijn in samenwerking met de uitgevers opgesteld en hebben tot doel laaghangend fruit in beeld te brengen. Er is samengewerkt met Malmberg, Wolters Kluwer en Meulenhof.

Vanuit het Convenant werken we mee aan de onderzoeksvragen met betrekking tot het automatisch meten van toegankelijkheid. 
Impact: Onze ervaring en studenten-onderzoeken op dit gebied hebben geleid tot een EU aanvraag die is goedgekeurd. Binnen dat project werken we vanuit het Convenant mee aan een Open Source tool om toegankelijkheid automatisch te meten. De EU heeft aangegeven deze tool te willen gaan gebruiken om jaarlijks de toegankelijkheidsstatus van alle lidstaten te evalueren.

Onderzoek naar de grootte van een sample van een website
Impact: Dit klinkt als een kleinigheid, maar wereldwijd is er discussie over hoe groot een sample van een website moet zijn om betrouwbare uitspraken te kunnen doen over de (on)toegankelijkheid. Het aantal pagina’s is door ons onderzoek veel kleiner geworden dan eerst gedacht waardoor bedrijven die websites evalueren, bijvoorbeeld voor het waarmerk drempelvrij, tijd en geld kunnen besparen.

Onderzoek naar factoren die toegankelijkheid van nieuwe media en technologie beïnvloeden 

Opbrengst: Masteronderzoek, EU Rapportages, EU aanvragen, Projecten
Impact: Ons onderzoek heeft impact op het (Europees) beleid en beeldvorming over toegankelijkheid bij Bartiméus, UT en andere organisaties in binnen en buitenland via o.a. deelname aan de Meac studies (2011, 2012, 2013), het rendementsonderzoek, masteronderzoek naar factoren, EU aanvragen zoals WeInclusion en Sense4UX, werkzaamheden bij Technosite en deelname aan het eAccessplus netwerk. Het schrijven van EU aanvragen zoals voor  Sense4UX heeft geleid tot zichtbaarheid van het onderwerp in de UT en samenwerking met andere vakgroepen op meerdere terreinen waaronder Smart Glasses in 2014, 2015 en 2016/17.

Voorbeelden: 

Onderzoek naar factoren die de toepassing van de richtlijnen voor toegankelijkheid beïnvloeden (Masterthesis)
Impact: De uitkomsten kunnen overheden veel inspanning en geld schelen doordat het onderzoek laat zien waar gemeenten op moeten sturen om effectief te zijn. Die kennis kan gemeenten en andere overheden veel geld schelen en tegelijkertijd de kans vergroten dat ICT toegankelijker wordt.

Rendementsonderzoek in opdracht van Ministerie van BZK en EZ
Impact: Het onderzoek naar het rendement van de toepassing van webrichtlijnen leverde een aantal opzienbarende conclusies op die o.a. zijn doorgesproken met de Thuiswinkel.org en gepresenteerd tijdens een Thuiswinkel update bijeenkomst. Ook internationaal worden we gevraagd om hierover te presenteren.

Onderzoek naar toepassingsmogelijkheden van nieuwe technologie voor mensen met een visuele beperking
Impact: Samen met de vakgroep neurofysiologie van de UT hebben we een onderzoeksvoorstel geschreven voor NWO dat is toegekend. Bij het onderzoek worden ook professionals en cliënten van Bartiméus en Visio betrokken. Het onderzoek loopt van 2015 tot en met 2017

Expert input voor MeAc onderzoeken
Impact: De MeAc onderzoeken worden door de Europese Commissie gebruikt als graadmeter voor de implementatie van toegankelijkheid in Europa. De partners in het convenant zijn als expert gevraagd om aan het onderzoek deel te nemen.

Brainstorm Google Glass toegankelijkheid en toepassing
Impact: De resultaten van onze brainstorm bijeenkomsten met blinde en slechtziende leerlingen bij Bartiméus zijn voorgelegd aan Google en opgenomen in de wishlist voor Glass. Daarnaast hebben we over de resultaten gepresenteerd en geschreven.

Opleiden en scholen van (toekomstige) professionals

Opbrengst: Innovatief design en onderzoek
Impact: Begin van innovatieve ontwikkelingen voor toegankelijkheid. Dit wordt bij de UT ook opgepakt. Steeds vaker kunnen wij aan het begin van de ontwikkeling van een product of aanvraag meedenken over de toegankelijkheid. Dat scheelt kostbare aanpassingen achteraf. We zien bijvoorbeeld in de vraag om mee te werken aan projectaanvragen dat toegankelijkheid steeds vaker wordt vervlecht door projecten van andere vakgroepen.

Voorbeelden: 

User Centered Design for New Media vak aan de UT
Impact: UCD-NM 2011, 2012, 2013, 2014 en 2015 leverde afstudeerders op en studenten die wilden helpen bij het toegankelijkheidsonderzoek. UCD-NM was in 2014 het openingsvak in het designlab van de UT. We hebben als doel om dit een topcursus te maken. De zichtbaarheid van ons werk is daarmee groot.  Door de samenwerking aan een Marie Curie aanvraag hebben in 2015 ook studenten van andere studierichtingen waaronder EIT deelgenomen aan het vak. Op dit moment werkt een groep studenten aan Face-ID. Een app die emotie in gezichten doorgeeft aan blinden. Het convenant heeft de afgelopen jaren vele afstudeerders en onderzoekers afgeleverd met kennis van het onderwerp toegankelijkheid voor mensen met een visuele beperking. In 2016 werken we weer samen aan het vak UCD-NM.

Promotie over toepassing van toegankelijkheidsrichtlijnen
Impact: Binnen het convenant is een medewerker van Bartiméus aan het promoveren op het onderwerp toepassing van toegankelijkheidsrichtlijnen. 

Presentatie aan het Europees Parlement en medewerkers van de Europese Commissie over toegankelijkheid
Impact: Op zich is het mogen geven van den presentatie aan het Europees Parlement een gevolg van de expertise die door de partners van het convenant is opgebouwd. De presentatie heeft invloed gehad op de totstandkoming van het EU Directive over toegankelijkheid en geeft daarmee gebruikers in Nederland een stem. 

 

Gerelateerd

Tags:
Categorie:
Projecten en publicaties
  • Delen op Facebook
  • Delen op Twitter
  • Delen op LinkedIn