Terug naar overzicht Installaties en games

Binauraal geluid

Mensen hebben maar twee oren. Maar daarmee kunnen we toch geluiden driedimensionaal plaatsen. Onze hersenen zetten het geluid dat we met onze oren opvangen om naar informatie over links en rechts, voor en achter, boven en onder en we kunnen zelfs de afstand van een geluid vastellen.

Update: De komende tijd zullen we aan de slag gaan met onze eigen Jecklin Disk. Daarmee kun je spectaculaire binaurale opnames maken en dat gaan we natuurlijk doen.

Binauraal geluid

Het geheim van binauraal geluid zit in de vorm en de plaats van het oor en in de manier waarop geluidssignalen zich door de gehoorgang verplaatsen om vervolgens door onze hersenen te worden verwerkt. Geluiden die van achter ons komen moeten bijvoorbeeld eerst langs de oorschelp voordat ze het oor in kunnen. Die vertraging en het verlies aan signaal geeft ons informatie over de lokatie van het geluid.

Project Meer zien met je oren

In het project 'Meer zien met je oren' hebben we onderzocht of blinden meer konden 'zien' dankzij binauraal geluid. Samen met blinden hebben we geluid opgenomen en opnames beluisterd. Doel was o.a. drie vragen te beantwoorden:

  1. Geeft binauraal geluid een betere plaatsing van geluidsobjecten?
  2. Kunnen blinde mensen de geluiden beter plaatsen?
  3. Is de ervaring van de realiteit met binauraal geluid beter dan met tradioneel stereo?

Conclusie is: JA op alle drie de vragen. Bij binaurale geluidstechniek worden alle geluiden die in een opname voorkomen driedimensionaal in de ruimte geplaatst in relatie tot de luisteraar. Een blinde kan daarmee kijken en de 3D-ervaring is groter dan bij standaard stereo.

Binauraal Schoolproject Bartiméus

In 2009 en 2010 werkten we met blinde leerlingen van het VSO van Bartiméus in Zeist aan een lesproject over binauraal geluid. Daarbij maakten we samen met de leerlingen stereo- en binaurale opnames. Voor de binaurale opnames gebruikten we in-oor en koptelefoon microfoons. Die laatste zitten op je hoofd zoals een koptelefoon maar hebben microfoons in plaats van luidsprekers. De leerlingen kregen gedurende een aantal weken les in het gebruik van de apparatuur en software en maakten een aantal opnames.

De leerlingen werd gevraagd om na te gaan of ze het geluid van de binaurale opnames beter vonden dan de standaard stereo-opnames. Al na de eerste opname bleek dat zij de binaurale opnames veel levensechter vonden en ook verdere opnames bevestigden dat. De virtual haircut vonden sommigen met de koptelefoon op zelfs eng. Ze gingen daarna zelf aan de slag met het maken van binaurale opnames.
Ze maakten een overzicht van geluiden en effecten die binauraal goed te horen zijn waaronder voetstappen, slaande deuren, stoelen die schuiven, kinderen in een klaslokaal, spieken of fluisteren, mensen om je heen in het rookhok, de cola automaat, de brailleprinter in het 'computerhok', echolokatie van blindenstok op verschillende plekken, echolokatie in de gangen, lokalen, trap enz.
Ze produceerden een aantal opnames als kort hoorspel: Utrechtseweg de oversteekplaats, Paniek want het brand ergens en Vuurwerk. Naast die korte hoorspelen maakten ze veel geluidssnippets (o.a. toilet in de school, badkamergeluiden, etc.).

Audio Augmented Reality

Bij Audio Augmented Reality kunnen we niet alleen horen of de geluidsbron zich links of rechts bevindt, zoals met gewoon stereo ook kan, maar ook of de geluidsbron zich voor of achter ons bevindt.
Audio Augmented Reality kan worden weergegeven via een systeem van speakers zoals bekend van de surroundinstallaties in veel huiskamers (de 5.1 en 7.1 geluidssystemen). Speakers worden dan in combinatie met een subwoofer om de luisteraar heen geplaatst. Omdat er speakers achter de luisteraar staan is filtering van geluid niet nodig. Dat doen de oren.

Audio Augmented Reality kan ook gebruikt worden voor het vergroten van de beleving op mobiele toestellen. Vooral als die beschikken over een kompas en gps is het mogelijk om geluiden en acties in de werkelijke ruimte te plaatsen. Met een koptelefoon op kan de luisteraar dan door het geluidenlandschap bewegen. Ondanks dat we alleen maar links en rechts horen, kunnen onze hersenen daar 3D-audio van maken. Wel moeten dan de geluiden die zich in het geluidenlandschap achter ons bevinden gefilterd worden weergegeven.

HRTF

Om dit binaurale 3D-geluidseffect bijvoorbeeld op mobiele apparaten realistisch te kunnen bereiken, wordt er gebruik gemaakt van zogeheten Head Related Transfer Functions (HRTF).  Deze functies beschrijven filtering en tijdsvertraging en tevens ook een aantal eigenschappen van de luisteraar. Omdat het in de praktijk ondoenlijk is om van iedergebruik de specifieke HRTF te bepalen, wordt er vaak gebruik gemaakt van gemiddelde sets.

Meer informatie: http://en.wikipedia.org/wiki/Head-related_transfer_function

Voorbeelden en zelf binaurale opnamen maken

Links

http://www.noogenesis.com/binaural/binaural.html
De pagina van Duen Hsi Yen over binauraal opnemen en 3d holografisch geluid. Op zijn pagina staan veel voorbeeldgeluiden en links naar pagina's met binaurale geluiden. Veel van de links zijn verouderd.

http://en.wikipedia.org/wiki/Binaural_recording
Wikipedia pagina over het maken van binaurale opnames.

http://en.wikipedia.org/wiki/Head-related_transfer_function
Meer informatie over HRTF in het Engels.

http://www.mercenary.com/opstsirewije.html
Artikel van Jorg Jecklin over de Jecklin disk. Het artikel is niet origineel en het betreft een vertaling.

http://www.youtube.com
Op youtube zijn veel videobestanden te vinden met binauraal geluid. Zoek op 'binaural'.

Logo van Vereniging Bartimeus Sonneheerdt

Dit project is mede mogelijk gemaakt dankzij een financiele bijdrage van de Vereniging Bartiméus Sonneheerdt: www.steunbartimeus.nl

Tags:
Categorie:
Projecten en publicaties
  • Delen op Facebook
  • Delen op Twitter
  • Delen op LinkedIn