Hulpapparatuur

Er zijn allerlei hulpmiddelen ontwikkeld die de bediening van een computer mogelijk maakt voor gehandicapten. Niet lang geleden waren dat vooral Braille leesregels, schermvergroters en screen readers. Tegenwoordig is veel hulpapparatuur standaard ingebouwd in bijvoorbeeld telefoons.

iPhone en iPad

De iPhone en de iPad zijn voorzien van hulptechnologieën. Zo zijn ze ook bruikbaar voor gebruikers met een beperking. Alles is al in het operating systeem ingebouwd. Op deze manier kunnen deze apparaten ook dienstdoen als hulpapparatuur.

Als je blind of slechtziend bent, kun je de schermlezer VoiceOver gebruiken om je iOS‑apparaat optimaal te benutten. De dicteerfunctie helpt je bij het typen, openen van apps en bijvoorbeeld lezen van informatie.

VoiceOver is een schermlezer die je precies vertelt wat er allemaal op je scherm gebeurt. VoiceOver helpt ook bij de navigatie. Als je het scherm aanraakt, hoor je wat er op die plaats staat. De bediening doe je met vingerbewegingen. Als apps goed zijn gebouwd, werken die standaard met de ingebouwde hulptechnologie van de iPhone en iPad. Lees meer over toegankelijkheidsopties bij Apple apparatuur op de site van Apple.

Alternatieve toetsenborden

Alternatieve toetsenborden zijn ontwikkeld voor mensen met een lichamelijke beperking. Met deze toetsenborden is het mogelijk op een andere manier een toets in te drukken dan gebruikelijk. Voorbeelden hiervan zijn: extra grote of juist extra kleine toetsen, toetsbeveiliging waardoor slecht 1 toets per aanslag toegestaan wordt, toetsenborden die op een scherm worden geprojecteerd, of toetsenborden die met de ogen gemanipuleerd kunnen worden. Websites die met behulp van het toetsenbord toegankelijk zijn (zonder gebruik van een muis), zijn voor een groot scala aan hulpapparatuur toegankelijk.

Er bestaan softwarematige toetsenborden, die op het beeldscherm weergegeven worden en vervolgens met behulp van een muis (al of niet met de hand bediend) bestuurd worden. Mensen die bijna geheel verlamd zijn, kunnen met een hoofdgestuurde muis werken. Met behulp van laser of oogbewegingen kunnen zij aangepaste toetsenborden gebruiken.

Brailleleesregel

close-up van een braille leesregelMet behulp van braille zijn blinden in staat om een tekst te 'lezen' met hun vingertoppen. Met behulp van een extra stuk hardware die voor een normaal toetsenbord of laptop wordt geplaatst. Dit apparaat, zo groot als een flinke chocoladereep, heeft een patroon met pennetjes die omhoog kunnen komen. Door met de vingers te voelen aan deze pennetjes, kan een blinde of slechtziende die erin getraind is voelen wat er op het scherm staat. Leesregels zijn dure apparaten omdat ze per stuk geproduceerd worden. Door middel van een navigatie met knoppen kan per 40 karakters de tekst dynamisch worden gegenereerd op de brailleleesregel en zo als braillepuntjes worden weergegeven.

Schermvergroting

Schermvergroting software op laptopSchermvergrotingssoftware wordt voornamelijk gebruikt door slechtzienden. De software zorgt ervoor dat het gehele scherm, of een bepaald deel daarvan, vergroot wordt. De vergroting van het beeld gaat echter wel ten koste van de overzichtelijkheid. Sommige schermvergroters kunnen twee schermen weergeven: een normale versie voor de navigatie en een vergrote versie om te lezen.

Screenreaders

Screenreaders worden vooral gebruikt door blinden en slechtzienden en mensen met dyslexie. De software is in staat om de tekst die weergegeven wordt op een beeldscherm voor te lezen. Een screenreader kan gebruikt worden voor de complete bediening van een computer (dus inclusief programma's als Word en Excel).

Spraakherkenning

voetmuisVeel mensen met een lichamelijke handicap, of mensen die tijdelijk hun armen of polsen niet mogen belasten, kunnen geen gebruik maken van een muis en/of toetsenbord. Voor deze groep mensen zijn browsers ontwikkeld die volledig spraakgestuurd zijn. Tegenwoordig wordt deze technologie ook voor commerciële doeleinden gebruikt. In zogenaamde eyesfree- of handsbusy-situaties (zoals in de auto) is deze techniek namelijk ook zeer bruikbaar.

Alternatieve aanwijsapparatuur

Voor mensen met een zwaardere lichamelijke handicap zijn er verschillende alternatieven ontwikkeld om de computer te bedienen. Zo is er een muis die met de voeten kan worden bediend. Ook is het mogelijk om met hoofdbewegingen of zelfs oogbewegingen bepaalde opdrachten te geven of een cursor te besturen.

Daisyspelers

Voor mensen die op een intelligente manier boeken of tijdschriften voorgelezen willen krijgen, is er de Daisyspeler. Daisy staat voor Digital Accessible Information SYstem (Daisy), een internationaal erkend bestandsformaat dat door steeds meer spelers, zelfs sommige mp3-spelers, kan worden afgespeeld.

Daisy speler Steeds meer boeken en tijdschriften zijn in zogenaamd Daisy-formaat op cd beschikbaar. Op een Daisy-cd passen vele uren voorgelezen tekst. De Daisy-cd heeft een speciale opzet waardoor met een goede speler eenvoudig naar tekst kan worden gezocht, zelfs in een groot bestand. Ook kunnen gebruikers snel naar een hoofdstuk of paragraaf springen, bookmarks plaatsen en versneld laten voorlezen. Net als bij moderne autoradio-cdspelers onthoudt de speler waar hij gebleven was en gaat daar verder.

Daisy-cd's werken ook in de meeste mp3-spelers, maar dan zijn de speciale functies zoals zoeken, bladwijzers en doorspelen vanaf het laatste punt meestal niet beschikbaar. Ook blijkt uit onderzoek van Viziris dat in standaard spelers de afspeelvolgorde soms verkeerd is. Er zijn ook Daisyspelers in de vorm van software voor de computer. De meeste Daisyspelers zijn tussendoor natuurlijk ook te gebruiken als mp3-speler. Ze beschikken in de 'tafelmodel'-gevallen over een luidspreker, duidelijke toetsen, infotoets, snelheidsregelaar et cetera.

Viziris doet regelmatig uitgebreid vergelijkend onderzoek naar Daisyspelers. Viziris update haar onderzoek regelmatig. Meer informatie over het onderzoek is te vinden op de website van Viziris.

Gerelateerd

  • Delen op Facebook
  • Delen op Twitter
  • Delen op LinkedIn