Terug naar nieuwsoverzicht

Toepassingskader voor Webrichtlijnen gepubliceerd

Het concept-toepassingskader is vandaag gepubliceerd en met een brief van minister Plasterk naar de Tweede Kamer gestuurd. Het beschrijft het kader waarbinnen de Webrichtlijnen moeten worden toegepast op websites van de Nederlandse (semi-)overheid. Het kader geldt voor alle digitale dienstverlening en informatieverstrekking van overheden en semi-overheden.


Toepassingskader naar Tweede Kamer

Toepassingskader v0.7: Toegankelijkheid voor iedereen - een handreiking voor succesvolle toepassing van Webrichtlijnen 2

In het Algemeen Overleg Informatie- en Communicatietechnologie van 3 april 2013 met de Vaste Commissie voor Binnenlandse Zaken heeft minister Plasterk toegezegd vóór de zomer het toepassingskader voor de Webrichtlijnen toe te sturen. Vandaag is een concept (versie 0.7) naar de Tweede Kamer gestuurd en is het Toepassingskader gepubliceerd op rijksoverheid.nlAlle online  dienstverlening van Nederlandse overheden moet voldoen aan de Webrichtlijnen. Met het document wil men zoveel mogelijk in begrijpelijke taal duidelijk maken hoe overheden in de praktijk zo goed mogelijk kunnen voldoen aan de richtlijnen voor toegankelijke websites. Het geeft concrete handvatten voor een goede toepassing op overheidswebsites van de Webrichtlijnen. Ze zijn geschreven met het doel om de beschikbaarheid van digitale informatie voor zoveel mogelijk gebruikers te borgen. 

Op donderdagmiddag 3 oktober organiseren wij een bijeenkomst over het Toepassingskader voor de Webrichtlijnen. Op deze informatiemiddag word je door de beleidsverantwoordelijken bijgepraat over hoe je de Webrichtlijnen toe moet en kunt passen. Verder zal een aantal organisaties die recent Webrichtlijnen 2 trajecten hebben gedaan hun ervaringen over het implementeren van de nieuwe richtlijnen met je delen. Meer informatie over de informatiemiddag Toepassingskader Webrichtlijnen.

Samenvatting Toepassingskader

Hoofdstuk 1: Inleiding

Het 110-pagina's tellende document bestaat uit een aantal onderdelen. Het document begint met een algemene inleiding met informatie over het belang van de Webrichtlijnen. Hierin wordt uitdrukkelijk vermeld dat het toepassingskader een instructie geeft hoe om te gaan met de toepassing van de Webrichtlijnen maar geen vervanging is van de open standaarden-lijst van het forum Standaardisatie. Deze open standaarden zijn altijd leidend bij de toepassing. Het kader is daarom niet uitputtend in de beschrijving van alle situaties waarin succescriteria relevant kunnen zijn.

Hoofdstuk 2: Redenen om Webrichtlijnen niet toe te passen

Dit hoofdstuk gaat in op de argumenten die naar voren gebracht zouden kunnen worden om de Webrichtlijnen niet toe te passen. De Webrichtlijnen zijn geen doel op zich; ze zijn een middel voor het vergroten van de bouwkwaliteit en voor het borgen van de toegankelijkheid van websites. De richtlijnen ondersteunen bezoekers in het gebruik van de website, niet alleen als de bezoeker een functiebeperking heeft, maar ook in geval van bijvoorbeeld trage internetverbindingen, kleine beeldschermen of verouderde software. Tevens ondersteunen de richtlijnen de opdrachtgevers van websites in effectief en doelmatig beheer en doorontwikkeling.

De Webrichtlijnen zijn gebaseerd op internationale open standaarden, die wereldwijd gehanteerd worden. Ze zijn er voor het borgen van de toegankelijkheid van dienstverlening, vergroten van de gebruiksvriendelijkheid, bewaken van de bouwkwaliteit en interoperabiliteit. De Webrichtlijnen zijn door het Forum Standaardisatie als open standaard aangemerkt. Dit betekent dat er alleen bij zwaarwegende redenen van afgeweken mag worden. 

In dit hoofdstuk wordt dus uitgebreid stilgestaan bij de talloze bekende argumenten om niet te voldoen aan een succescriterium. Sommige factoren kunnen weliswaar binnen een organisatie gelden, maar kunnen niet gelden als zwaarwegende redenen om af te wijken van de verplichting om de Webrichtlijnen toe te passen. Hieronder een opsomming.

Techniek

  • Software is niet goed genoeg: Beschikbare diensten bieden onvoldoende ondersteuning bij toepassing van dit succescriterium.
  • Geschikte software bestaat (nog) niet: De beschikbare diensten maken het niet mogelijk te voldoen aan succescriteria. Ook geschikt maken is niet eenvoudig mogelijk.

Kennis

  • Kennistekort ontwikkelaar/ontwerper: De kennis van de ontwikkelaar, ontwerper of de leverancier blijkt onvoldoende aanwezig om aan het succescriterium te voldoen.
  • Kennistekort redacteur: De kennis van de redacteur blijkt onvoldoende aanwezig om het succescriterium om aan het succescriterium te voldoen.

Organisatie

  • Onmogelijk binnen organisatie: Door de wijze waarop de organisatie momenteel is ingericht is het niet mogelijk om dit succescriterium succesvol toe te passen.
  • Draagvlak: Voldoen aan dit succescriterium wordt door de organisatie niet belangrijk genoeg gevonden om op te lossen.
    Mogelijke argumenten:
    • Onvoldoende prioriteit binnen de organisatie
    • Geen onderwerp voor het management
    • Geen beleid geformuleerd op het onderwerp

Afspraken

  • Niet nakomen contract: De huidige opdrachtnemer kan niet aan het succescriterium voldoen.
  • Contract is ontoereikend: In het contract met de opdrachtnemer is niet of onvoldoende vastgelegd dat succesvolle toepassing van het succescriterium kan worden geëist.
  • Geen contract: Er is geen goede afspraak over gemaakt met de opdrachtnemer over het voldoen aan het succescriterium.

Het is dus geen goed argument om niet aan de Webrichtlijnen te voldoen, tenzij de contracten zijn opgesteld voordat de Webrichtlijnen voor de betreffende overheidsorganisatie een verplichting waren. In dat geval moeten er eerst nieuwe contracten worden aangegaan. 

In een bijlage zijn aanbevelingen opgenomen voor contractuele bepalingen die je op kunt nemen om te voorkomen dat afspraken gemaakt worden waarbij de Webrichtlijnen in onvoldoende mate in acht worden genomen. Belangrijke aanbeveling hieruit is dat ontwikkelaar en/of ontwerper voor oplevering van een website of webapplicatie moet aantonen dat de gebouwde website of pagina aan de Webrichtlijnen voldoet.

Kosten

  • Geen budget: Het tekort aan budget is geen reden om niet te voldoen aan de verplichting de Webrichtlijnen toe te passen. Het voldoen aan de Webrichtlijnen is een verplichting, waarvoor voldoende budget moet worden gereserveerd.
  • Onevenredig hoge kosten: Het toepassen van de Webrichtlijnen kan tot onevenredig hoge kosten leiden als in het verleden foutieve keuzes zijn gemaakt voor software of samenwerkingen. Dit is een lastige situatie, maar mag niet leiden tot het uitsluiten van gebruikers, en moet dus worden gebudgetteerd en opgelost.
  • Planning in combinatie met kosten: Soms is de bouw van een nieuwe website al ingepland, terwijl de huidige website niet voldoet aan de Webrichtlijnen. Wanneer de nieuwe website binnen een afzienbare tijd wordt opgeleverd, kunnen de kosten voor aanpassing van de huidige website onevenredig hoog. Wanneer de periode tot een nieuwe website korter is dan 6 maanden, en dit goed wordt gecommuniceerd via de huidige website, kan dit als zwaarwegende reden worden opgevat.

Kosten voor implementeren van de Webrichtlijnen zijn alleen hoog wanneer er pas na oplevering van een website aan wordt gewerkt. Bij de bouw van een website zijn de kosten voor het toegankelijk maken doorgaans 10 tot 15 procent hoger, hierin zijn de kosten voor kwaliteitscontrole meegenomen.

Omvang website

Als het op dit moment niet mogelijk is om aan de Webrichtlijnen te voldoen, moet je aangeven wanneer de website wel voldoet. Dit moet helder worden gecommuniceerd en er moet een termijn aan worden gekoppeld. Het is belangrijk hierin een planning op te nemen, zodat gebruikers kunnen weten binnen welke termijn toegankelijkheidsproblemen worden opgelost, bijvoorbeeld op deze manier:

  • Specificatie Hoewel <naam website> in algemene zin aan de Webrichtlijnen voldoet, merken we door de omvang van de website dat sommige informatie niet volledig voldoet aan de website.
  • Oorzaak: Met een omvang van circa ... pagina’s en tientallen redacteuren is <naam website> een beheerintensieve website. De ontwikkel-, bouw- en beheerprocessen van <naam website> hebben we zo ingericht dat gebruikers fouten of ontoegankelijke informatie kunnen rapporteren en we dit altijd binnen .... weken oplossen. Lukt dit niet binnen deze termijn, dan wordt de melder hierover afzonderlijk bericht.
  • Gevolg: Het kan dus, sporadisch, gebeuren dat u verminderde toegankelijkheid ervaart. Alternatieven Heeft u informatie eerder nodig, neem dan contact op met: <invoegen contact gegevens informatiebalie>
  • Planning: Iedere situatie wordt binnen ... weken opgelost. Lukt dit niet binnen deze termijn, dan wordt de melder hierover afzonderlijk bericht.

Hoofdstuk 3: Complexe toepassingen

Dit hoofdstuk beschrijft specifieke toepassingen. Ze worden in het document benoemd als complexe toepassingen. Dat zet een aantal implementaties bij voorbaat neer als zeer moeilijk. Dat lijkt ons overigens niet terecht; Veel geoinformatie kan bijvoorbeeld relatief eenvoudig toegankelijk worden gemaakt. Enkele Webrichtlijnen zijn gerelateerd aan bepaalde webgebaseerde diensten, die vaak om meer aandacht maken om aan de Webrichtlijnen te kunnen voldoen. Het gaat hier om:

  • Geoinformatie, met name geografisch kaartmateriaal,
  • Infographics en gerelateerde grafische toepassingen,
  • Audio-bestanden en video-bestanden,
  • Sociale media, geïncorporeerd in websites, en
  • PDF en andere binaire bestanden (zoals Word, Excel, Powerpoint, ZIP).

Daarnaast gaat het derde hoofdstuk in op mogelijk complexe content en hoe daar mee om te gaan. Het betreft:

  • Archieven
  • Oude content
  • Verplicht te publiceren content van derden zonder technische en/of redactionele invloed
  • Specialistische content voor een kleine groep gebruikers
  • Real time informatie en binnen/buiten verantwoordelijkheid van de organisatie.

Hoofdstuk 4: Specifieke toepassingen

Dit hoofdstuk is een stuk inhoudelijker maar is nog steeds een goed leesbaar stuk. Het beschrijft de toepassingsmogelijkheden per succescriterium. Per succescriterium wordt aangegeven:

  • Hoe complex het is om aan het succescriterium te voldoen;
  • Wat het succescriterium betekent;
  • Waar doorgaans de verantwoordelijkheid ligt voor het voldoen aan het succescriterium;
  • Op welke wijze dit succescriterium kan bijdragen aan het succes van webapplicatie;
  • En op welke manier(en) kan worden voldaan aan het succescriterium.

In een bijlage bij Hoofdstuk 4 is een aantal handzame overzichten opgenomen voor succesvolle toepassing van de Webrichtlijnen:

  • Lijst van Methoden en Technieken (LMT)
  • Redactionele Aanbevelingen en
  • Aanbevolen contractuele bepalingen

Onderhoud Toepassingskader-document

Het toepassingskader wordt beheerd door de beheerorganisatie Logius in opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken. Op dit moment is versie 0.7 uitgegeven, een concept versie. Het is de bedoeling dat (indien nodig) elke 3 maanden een update van het document plaatsvindt. Als redenen worden genoemd de ontwikkelingen in de markt en reacties van derden. Alle reacties worden gedocumenteerd en online gepubliceerd. Hier wordt ook bij aangegeven welke reacties zijn opgenomen en welke reacties niet worden meegenomen in de nieuwe versie.

Belangrijke links

  • Delen op Facebook
  • Delen op Twitter
  • Delen op LinkedIn

RSS feed

Wij bieden ook een RSS feed aan. Die kun je bekijken met een gratis RSS reader.