Terug naar nieuwsoverzicht

Zien zonder zicht - ZIEN app in de Volkskrant

Wie slecht ziet hoeft het niet te stellen zonder sociale media. Spraakfuncties en apps maken Twitter, Facebook en LinkedIn toegankelijk. ‘Steve Jobs moet een blinde tante hebben gehad.‘

Uit de Volkskrant van 7 maart 2012. Door Evelien Flink.

Zien zonder zicht

logo ZIEN appDriftig bewegen haar vingers over het scherm van haar iPhone. ‘Even mijn tijdlijn checken‘, mompelt ze. ‘Niet interessant. Niet interessant. Ah, iemand heeft: op mijn vraag gereageerd.‘ Tijdens het praten dwaalt haar blik af naar buiten. Naar de Duitse herder op haar schoot. Of naar de muur. Haar productiviteit op Twitter wordt er niet door gehinderd. Ze leest toch niet met haar ogen.

In Nederland zijn naar schatting ongeveer 40 duizend mensen blind en ruim 300 duizend mensen slechtziend. Annemiek van Munster (35) is een van hen. In haar rechteroog is ze volledig blind, door haar linker ziet ze zeer beperkt en nog wazig ook. Desondanks is ze actief op Twitter, Hyves, LinkedIn en Facebook, blogt over haar ervaringen als slechtziende en bracht in 2010 zelfs het autobiografische boek +23 uit. ‘Heel gaaf, ook al kan ik het zelf helaas niet lezen.‘

De combinatie ‘visueel gehandicapt en fervent twitteraar‘ mag dan niet bepaald voor de hand liggend lijken: onmogelijk is ze zeker niet. ‘Inmiddels zijn er verschillende mogelijkheden om nieuwe media voor blinde en slechtziende mensen toegankelijk te maken‘, zegt Christiaan Pinkster, coördinator Ondersteunende Technologie Communicatie bij expertisecentrum Koninklijke Visio. ‘Je kunt informatie op een scherm vergroten met speciale zoomprogramma's, laten omzetten naar braille op een speciale leesregel of laten voorlezen met behulp van spraaksoftware.‘

Vooral het basispakket van het technologiebedrijf Apple biedt uitkomst. Bij alle Apple-producten, van de MacBook tot de iPod‚ wordt standaard spraaksoftware meegeleverd. Erg handig, volgens Pinkster. ‘Bij een gewone pc moet deze software apart worden geïnstalleerd.‘ ‘Ik ben echt zó blij met m‘n iPhone‘, zucht Van Munster. ‘Ik zeg heus niet dat alle software van Apple perfect is, maar ze hebben daar zeker nagedacht over hoe ze het slechtzienden gemakkelijker kunnen maken. Steve Jobs moet vast een blinde tante hebben gehad.‘ Ter demonstratie beweegt ze haar vingers over het scherm van haar iPhone. Een vrouwenstem (Claire, vertelt Van Munster even later) schalt op hoog tempo door de woonkamer. ‘Pagl Niel Agi Insl Rad! Twii Fa!‘ ‘De spraakfunctie staat nu nog op hoog tempo afgesteld‘, zegt Van Munster. ‘Al die koppelingen ken ik natuurlijk uit m‘n hoofd. Ik zal hem iets langzamer zetten.‘ Nu is de vrouwenstem te verstaan. ‘Pagina één van drie. Nieuws. Agenda. Instellingen. Radio. Twitter. Facebook.‘ Of eigenlijk: ‘Faseebook‘. Claire leest Engelse termen fonetisch voor.

Van Munster tikt twee keer met haar vingers op het scherm om ‘Faseebook‘ te openen. Via Claire luistert ze naar de berichten die mensen hebben achtergelaten op haar prikbord. ‘Elke keer wanneer ik met mijn vingers over scherm beweeg, leest ze een nieuw tekstdeel voor‘, zegt ze. ‘Wanneer het om tekst gaat waar je op kan klikken, zoals de reageerknop, laat ze dit weten door ‘koppeling‘ te zeggen.‘

Het voorlezen van teksten en koppelingen gebeurt van links naar rechts over het scherm. En hoe uitgebreider een webpagina, hoe hoger het aantal koppelingen waar slechtzienden zich doorheen moeten worstelen. Zo telt de voorpagina van Telegraaf.nl 181 koppelingen, waarvan de eerste tien al slechts verwijzen naar afbeeldingen en reclame-uitingen. Vriendensite Hyves heeft er zelfs 298. Daarom beheert Van Munster haar sociale media liever via mobiele websites of apps op de iPhone dan via reguliere websites. ‘Als je naar de gewone website van Facebook gaat, heb je links een lijstje met opties, in het midden je berichten en aan de rechterkant advertenties. Dat krijg ik dus allemaal door elkaar te horen, heel verwarrend. De mobiele website of mobiele apps zijn helemaal uitgekleed. Je krijgt gewoon één menu tegelijk te zien, zoals alleen je vrienden, of alleen je berichten. Dat is veel overzichtelijker.‘

Bouwkundig adviseur toegankelijkheid bij Koninklijke Visio Herman Evers (55) is vanaf zijn geboorte slechtziend, maar kon er naar eigen zeggen tot zijn 42ste redelijk mee leven. Inmiddels balanceert hij op het randje van de blindheid. ‘Al zou je dat niet zeggen als je me achter de computer bezig ziet. Ik ben actief op Facebook, Linkedln, Twitter en Yammer, een interne vorm van Twitter voor bedrijven. Ook zoek ik regelmatig dingen op via YouTube.‘ Inspannend vindt Evers het gebruiken van sociale media allerminst. Eerder ontspannend. ‘Per dag besteed ik zeker een half uur tot een uur op sociale netwerken. Wanneer mijn vrouw ‘s avonds naar Goede Tijden Slechte Tijden kijkt, check ik mijn berichten op Twitter en Yammer.‘

Evers ziet netwerken als ‘Twitter en Facebook als een belangrijk hulpmiddel om in contact te blijven met de buitenwereld. ‘We stappen immers niet zomaar even in de auto of in de trein. Op straat mag mijn blindenstok mijn belangrijkste hulpmiddel zijn, in huis is dat mijn iPad.‘ Van Munster: ‘Als groep lopen we altijd toch een beetje achter. Je gaat als slechtziende niet zo snel zelf dingen testen. Je hebt mensen nodig die dat voor je doen. Een soort digitale pioniers. Persoonlijk ben ik altijd wel een paar dagen zoet om de navigatie van een nieuwe website onder de knie te krijgen. Gelukkig kun je ook cursussen volgen om als slechtziende beter met nieuwe soft- en hardware uit de voeten te kunnen.’

Nancy Reening, adviseur computertoegankelijkheid bij Stichting Bartiméus, leert slechtzienden beter en slimmer omgaan met hun iPhone‚ iMac en pc. ’Het is niet vanzelfsprekend om de muis te gebruiken. Om optimaal met de computer te kunnen werken, leer ik mijn cursisten daarom om alles uit te voeren met behulp van het toetsenbord en spraakuitvoer.'

Volgens Reening valt het verkennen van een nieuwe website als slechtziende te vergelijken met het binnenlopen van een donkere kamer. ‘Je moet eerst rustig bepalen wat er aanwezig is en, nog veel belangrijker, of het bereikbaar is. Niet bepaald een makkie.’ Veel van deze vragen gaan over het gebruik van sociale media. Reening: ‘Vooral oudere mensen willen graag actief zijn op Facebook en Hyves, want dan kunnen ze hun kinderen en kleinkinderen volgen. ‘Twitter is vooral populair onder jongeren.’ Volgens Pinkster speelt het onderwerp ’zicht’ ook een inhoudelijke rol bij het gebruik van sociale media. ’Veel cliënten gebruiken het internet, en dan met name Twitter, Facebook en online forums, om ervaringen te delen en zo iets te leren. Of om elkaar vragen te stellen, bijvoorbeeld over welke websites en programma's goed toegankelijk zijn voor slechtzienden.‘ Ook op sociaal gebied valt er veel te winnen. Mauri van de Laar (14) heeft ongeveer 20 procent zicht. Zij gebruikt haar iPad onder meer om nog beter in contact te blijven met haar vriendinnen. ’Ik vind het leuk om mensen te volgen via Twitter en Hyves. En soms ook op Facebook, maar daar zitten nog niet zo veel van mijn vriendinnen op. In het echt spreek je elkaar natuurlijk ook wel, maar op internet gaan die gesprekken gewoon door.‘ Van de Laar twittert naar eigen zeggen over ‘standaard dingen‘, zoals huiswerk en handbal. Over haar zicht heeft ze het juist liever niet. ‘Ik hou me via sociale media liever bezig met gewone, alledaagse dingen.

Ook Van Munster twittert niet uitsluitend over slechtziendheid. ‘Natuurlijk gebruik ik sociale media om mijn boek en blogs te promoten. Tegelijkertijd vind ik het belangrijk om niet zo'n zure blinde te worden die alleen maar klaagt over hoe verschrikkelijk het allemaal wel niet is. Daarom plaats ik ook veel onzinberichtjes over m’n hond en m’n kat. Gek genoeg krijg ik daar vaak de meeste reacties op.‘

Zien met ZIEN

Wat zie je precies als je slechtziend bent? Om deze vraag te beantwoorden, heeft Stichting Bartiméus een speciale mobiele applicatie ontwikkeld. Met de ZIEN-app kan de gebruiker verschillende oogaandoeningen en stadia, zoals glaucoom of staar, als een ‘filter’ over het realtime beeld leggen. Zo krijg je een idee van wat iemand met een visuele beperking (niet) ziet. De 'ZIEN app' is gratis te downloaden op itunes.com.

iPhone applicatie

Stichting Accessibility heeft in opdracht van Stichting Bartimeus de ZIEN app ontwikkeld.

Gerelateerd

Tags:
Categorie:
Nieuws
  • Delen op Facebook
  • Delen op Twitter
  • Delen op LinkedIn

RSS feed

Wij bieden ook een RSS feed aan. Die kun je bekijken met een gratis RSS reader.