Terug naar Effectief met kleur

Wie ziet beter?

Computers en moderne camera's worden steeds sneller en beter. Maar wie ziet er nu eigenlijk beter? Computer of Mens?

4.1 Autofocus

Aanzicht van digitale camera (Sony)

Volgens de beschrijving van de nieuwste digitale camera's is de kwaliteit gelijk aan wat wij zien. Maar dat is toch echt niet zo. Vergeleken met onze ogen zijn digitale camera's nogal primitief en traag.
Verschil tussen onze ogen en digitale media. Onze ogen:

  • Zien een groter beeld met meer detailinformatie (hogere resolutie);
  • Zien meer dan 36 frames per seconde (amerikaanse standaard voor filmbeelden);
  • Adapteren constant;
  • Stellen sneller scherp dan welke autofocus ook;
  • Hebben 180 graden zicht;
  • Zien meer kleurnuances, grijstinten en kleurovergangen;
  • Hebben ingebouwde nachtvisie;
  • Hebben geen batterijen nodig;
  • Kunnen in samenwerking met de hersenen leren en zelf ontbrekende delen van het beeld invullen;
  • etc. etc.

De beste methode om na te gaan hoeveel kleuren wij kunnen waarnemen is door twee kleuren naast elkaar te leggen en te vragen of ze gelijk zijn of dat ze verschillen. Uit onderzoek blijkt dat we dan onder ideale omstandigheden ongeveer 1 miljoen kleuren kunnen waarnemen (Er is overigens ook onderzoek dat tot maximaal 7 miljoen kleuren komt).
De stappen tussen en binnen de kleuren verschillen nogal. Bij de kleur rood zijn grotere stappen nodig dan bij geel om onderscheid te maken tussen de kleuren. De stappen die ons oog kan maken zijn in de meeste gevallen kleiner dan de stappen die een computer of grafische kaart ze op dit moment kan berekenen. Ons oog wint het dus nog!

4.2 Kleuren in de computer

Tint, verzadiging en helderheid van rood

Screenshot: Tint, verzadiging (hier: intensiteit) en helderheid
in een tekenprogramma.

Om in een tekenprogramma kleuren te mengen voldoet het om Rood, Groen en Blauw door elkaar te mengen. Daarbij past de computer echter meer aan dan de kleuren rood groen en blauw alleen. Kleur in de computer bestaat uit drie onderdelen:

  1. Tint (hue): rood, groen, blauw maar ook zwart, wit etc.
  2. Verzadiging/chroma (Saturation): levendig, bleek, etc.
  3. Helderheid (Luminance): licht-donker.

Tint (hue), helderheid (lightness) en verzadiging (saturation) - de drie eigenschappen van kleur - kunnen worden gezien als een eenheid.

Diagram met uitleg over tint, verzadiging en helderheid

De tint varieert rondom de eenheid; helderheid varieert van boven naar beneden en verzadiging is de afstand vanaf het centrum.

Er zijn elf tinten: zwart, wit, rood, groen, geel, blauw, oranje, roze, grijs, bruin, paars. Een kleur is echter niet gemakkelijk met een tintnummer af te bakenen.

Gestoordheid van de kleurwaarneming in combinatie met slechtziendheid en aangeboren oogafwijkingen maken het onderscheiden van kleuren met een gelijke tint moeilijker als deze niet voldoende van elkaar afwijken in helderheid.

4.3 Grafische kaart

Grafische kaart

In tegenstelling tot de tekst op de doos kan een grafische kaart geen 16,7 miljoen kleuren laten zien.
Een 24 bit systeem toont geen 16.7 miljoen kleuren. Wel kan de machine 16,7 miljoen (256x256x256) verschillende machine instellingen maken. De meeste monitoren kunnen dit trouwens ook niet tonen.

4.4 Monitor

tft monitor

Daarnaast kan een monitor (CRT of anders) maar een klein deel tonen van zowel de door de machinekleuren als van de visueel waarneembare kleuren. Volgens technische documenten is het mogelijk dat een monitor tussen de 20.000 en de 50.000 herkenbare kleuren kan tonen. Omgevingslicht kan de waarneming van deze kleuren sterk verminderen.

4.5 Hoeveel grijstinten kunnen we waarnemen?

grijspalet

De mens kan ongeveer 450 grijstinten van elkaar onderscheiden. Maar die zijn niet gelijkelijk verdeeld. Dat wil zeggen dat we in het lichtere deel grotere stappen kunnen onderscheiden en in het donkerder deel juist weer kleinere stappen. We kunnen in ieder geval meer grijstinten zien dan onze computer ons kan tonen. De computer kan niet meer dan 256 grijstinten maken.

Door iets blauw toe te voegen ontstaan extra grijstinten

Bij een kleurverloop van grijstinten zien we daarom banden (overgangen). Dit is op een computerscherm alleen maar op te lossen door een beetje vals te spelen en onze ogen voor de gek te houden: tussen de grijstinten door kunnen grijstinten worden toegevoegd die een kleurtje hebben. De volgorde is dan grijs plus een stapje blauw (minst intens), dan rood en dan groen. Hierdoor kunnen steeds 3 tot 6 'grijstinten' worden toegevoegd. Veel grafische programma's doen dat overigens al ongevraagd.

4.6 Hoeveel kleurverlopen kunnen we waarnemen?

kleurentest met gekleurde kegeltjes

Voorbeeld van een kleurentest waarmee de oogarts kan vaststellen hoe het met onze kleurwaarneming staat. Met ons oog kunnen we heel nauwkeurig verschillen in kleur onderscheiden. Van de doos hierboven bestaat ook een veel nauwkeuriger exemplaar waarbij het ook voor mensen zonder gestoorde kleurwaarneming moeilijk is om de steentjes op de goede volgorde te leggen.

De meeste afbeeldingen zien er voor het internet in 8 bits versie nog prima uit. Als het gaat om kleurverlopen dan wordt het al lastiger. Bij 256 grijstinten zijn de overgangen al snel zichtbaar zodat een getrapt verloop te zien is. Bij kleur vallen een aantal zaken op.

Vier kleurverlopen

Vooral kleurverlopen van geel, blauw en groen vertonen sneller stappen (overgangsbanden) dan kleurverlopen met violet, paars en rood. Dat wil zeggen dat bijvoorbeeld een kleurverloop van blauw kleinere stappen nodig heeft om egale overgangen te tonen. Dat is hierboven ook te zien. Mensen die problemen hebben met het waarnemen van de kleur rood zullen van het rode verloop niet veel zien. Er is een grote groep die geen verschil ziet tussen het rode en het groene verloop.

Gerelateerd

Tags:
Categorie:
Kennisbank
  • Delen op Facebook
  • Delen op Twitter
  • Delen op LinkedIn