Flash toegankelijkheid
Inhoud
1. Flash en toegankelijkheid
2. Links
1. Flash en toegankelijkheid
Flash is een populair middel voor het creëren van dynamische content zoals animaties, geluid en spelletjes maar ook complete websites
en educatief materiaal. De toegankelijkheid van Flash content voor mensen
die door een handicap afhankelijk zijn van ondersteunende technologie
was lange tijd erg beperkt.
Met de komst van Flash MX 6.0 zet Macromedia een grote stap in de goede
richting wat betreft toegankelijkheid. Bij eerdere versies van Flash
werd weinig aandacht besteed aan toegankelijkheid. Flash MX 6.0 biedt
een aantal mogelijkheden om een Flash movie toegankelijk te maken, zoals
het toevoegen van tekstuele omschrijvingen aan visuele elementen en
toetsenbordnavigatie.
Doordat deze mogelijkheden gedeeltelijk gebaseerd zijn op Microsoft's
Active Accessibility (MSAA) betekend dit helaas wel dat Flash het meest
toegankelijk is via Internet Explorer op het Windows platform. Ook moet
de bezoeker minimaal Flash Player 6 geïnstalleerd hebben maar dit
is voor zeker 92% van alle Internetgebruikers al het geval. Hier
vind je de officiële Accessibility website van Macromedia.
1.1 Wel of geen Flash?
Vaak wordt het nut van Flash toegankelijkheid in twijfel getrokken
aangezien er eigenlijk altijd wel een alternatieve methode te bedenken
is om dezelfde informatie zonder Flash aan te bieden.
Toch kan Flash juist bijdragen aan de toegankelijkheid van het Internet.
Interactieve illustraties en animaties kunnen bijvoorbeeld gebruikers
met een verstandelijke beperking zoals dyslexie helpen bij het beter
begrijpen van informatie. Mensen met een visuele beperking kunnen profiteren
van Flash als het wordt gebruikt om bepaalde informatie in geluid uit
te drukken.
Daarnaast is Flash een middel wat vaak door ontwerpers wordt ingezet
om de gebruiker een bijzondere ervaring mee te geven bij het bezoeken
van een website. De auditieve en visuele vormgeving van een website,
al dan niet uitgevoerd met Flash, kan ervoor zorgen dat de gebruiker
meer betrokken wordt bij de informatie op de website. Dit komt bijvoorbeeld
een interactieve leeromgeving voor mensen met een concentratiestoornis
ten goede.
1.2 Flash Toegankelijkheid en de WCAG 1.0 richtlijnen
Momenteel is Flash MX 2004, zelfs mét de ingebouwde toegankelijkheidopties,
nog niet helemaal toegankelijk. Zo blijft er nog steeds het probleem
voor mensen die geen muis gebruiken om uit een Flash document op Internet
te komen. Maakt een HTML- website bijvoorbeeld gebruik van een menu
in Flash, dan zal de gebruiker niet met behulp van de tab-toets door
de website heen kunnen gaan en zal dus vast komen te zitten in het menu.
Met behulp van screenreaders en andere hulpsoftware is dit probleem
soms wel op te lossen.
Er bestaan momenteel nog geen richtlijnen voor de toegankelijkheid van
Flash, zoals die wel bestaan voor webtoegankelijkheid (WCAG richtlijnen).
Omdat de WCAG richtlijnen in de meeste landen dé standaard zijn
voor webtoegankelijkheid, vormen ze daarmee wel een goede basis voor toegankelijk
gebruik van Flash.
Dit
document, een publicatie van Dr. Sofia Celic en Dr. Andrew Arch, geeft
per WCAG 1.0 ijkpunt de mogelijkheden en technieken voor een Flash ontwikkelaar
aan.
Hieronder staat een samenvatting van de belangrijkste problemen en
technieken:
Alternatieven voor niet-tekstuele elementen
Elk niet-tekstueel Flash-element moet in principe toegankelijk zijn
voor een hulpapparatuur zoals een screenreader. Vanaf Flash MX 6.0 kunnen
screenreaders Flash tekst, tekst in Flash buttons en simpele formulier
elementen lezen. Alle andere media, zoals afbeeldingen (inclusief grafische
representaties van tekst en ASCII art), geluid (inclusief interface geluid en achtergrond muziek) en video (inclusief audio tracks and
Flash animaties), zijn standaard niet toegankelijk voor hulpapparatuur
en moeten dus worden voorzien van een alternatief. Tekstuele alternatieven
zal je voornamelijk invoeren via het Accessibility paneel. Hier vind
je een Nederlandstalige tutorial over het gebruik van het Accessibility
paneel.
- Afbeeldingen en Animaties
Er zijn verschillende soorten alternatieven. Een alternatief kan bijvoorbeeld
een korte tekstuele beschrijving van (de functie van) een button zijn:
"Link naar Homepage". Maar het kan ook een lange beschrijving
zijn van wat er te zien is op een bepaalde afbeelding (de inhoud).
- Geluid
Als je geluid gebruikt moet je ook een alternatief aanbieden aan mensen
met een auditieve beperking. Vooral functioneel geluid met belangrijke
informatie (zoals gesproken tekst) behoort in alternatieve vorm aangeboden
te worden, bijvoorbeeld als tekst op het beeldscherm. Daarnaast is het
ook nuttig voor doven om te weten dat er bijvoorbeeld achtergrondmuziek
aan het afspelen is, voor het geval dat de gebruiker rekening moet houden
met geluid in zijn omgeving (zoals een werkplek).
Voor mensen met een visuele beperking is het trouwens fijn om een optie
aan te bieden om het geluid zachter of uit te zetten wanneer het geluid
storend werkt met hulpapparatuur zoals een spraaksynthesizer.
- Gecombineerde media zoals Video, Flash Animaties en Flash Games
Als je gecombineerde media gebruikt, zoals een animatie filmpje met
geluid, dan moet je voor elk gebruikte medium ook een alternatief aanbieden.
Dit houdt in dat blinden een (tekstuele of auditieve) beschrijving van
het beeld krijgen en doven door middel van een tekstuele of visuele
beschrijving op de hoogte worden gehouden van wat er te horen is (zowel
dialogen als muziek en geluidseffecten).
Navigatie
Niet iedere bezoeker gebruikt een muis om door een website te navigeren.
Sommigen gebruiken alleen het toetsenbord en anderen gebruiken speciale
hardware zoals een Eyetracker. Flash MX zorgt ervoor dat tekstvelden,
buttons, movieclips en graphics met de tabtoets te bereiken zijn. Toch
zijn er verschillende dingen betreffende navigatie en bediening waar je
als Flash ontwikkelaar rekening mee moet houden.
- Tab-toets navigatie
De tabvolgorde van een Flashmovie loopt in principe van linksboven naar
rechtsonder. Hierdoor kan het zijn dat Flash niet de door de ontwerper
bedoelde tabvolgorde aanhoudt. Deze tabvolgorde is in te stellen met
behulp van ActionScript.
- Snelkoppelingen
Om te voorkomen dat een gebruiker iedere keer door alle objecten moet
tabben is het mogelijk om snelkoppelingen toe te wijzen aan objecten.
De screenreader leest deze ook voor aan de gebruiker.
Dynamische onderdelen
Met Flash kun je een dynamische interactieve omgeving bouwen. Juist deze
dynamiek is niet voor iedereen even gemakkelijk.
- Bewegende onderdelen
In Flash is het mogelijk om onderdelen zoals buttons en tekst te laten
bewegen over het scherm. Dit maakt het extra moeilijk voor veel mensen
met een beperking om de site te gebruiken, vooral wanneer het bewegende
navigatieonderdelen betreft. Zorg er daarom voor dat je geen bewegende
onderdelen gebruikt of dat de gebruiker gemakkelijk de beweging uit
kan zetten.
- Veranderende onderdelen
In Flash kan één bedieningsonderdeel meerdere functies
hebben. Een goed voorbeeld is een knop om een geluid af te spelen die
veranderd in een pauze knop wanneer het geluid aan het spelen is. Het
is belangrijk dat de verandering duidelijk wordt gecommuniceerd naar
de gebruiker en dat een eventueel alternatief (zoals een tekstuele omschrijving)
ook mee veranderd. Dit geld ook voor content zoals een afbeelding.
Begrijpbaarheid
Omdat Flash pas recent "toegankelijk" is geworden, hebben
nog veel gebruikers met een beperking bijna tot geen ervaring met Flash
omgevingen, die zich vaak heel anders gedragen dan websites zonder Flash.
Daarom moet je letten op de volgende dingen:
-
Complexe functionaliteit
Met Flash kun je al snel een complexe omgeving creëren door een
veelvoud aan functionaliteit. Niet alleen voor mensen met een verstandelijke
beperking worden dergelijke websites hierdoor al snel ontoegankelijk;
veel mensen, ook zonder beperking, kunnen het waarderen om op een
simpele manier tot de gezochte informatie te komen.
- Assistentie
Een toegevoegde tekst waarin de werking van de interface wordt uitgelegd
helpt nieuwe bezoekers te navigeren door de website. Daarnaast bevordert
een sitemap de gebruiksvriendelijkheid van de website.
Overigen
- Oneindige animaties
In Flash kun je animaties zoals banners eindeloos laten doorlopen. Wanneer
een animatie steeds opnieuw begint, interpreteert de screenreader dit
alsof de pagina ververst wordt en begint deze opnieuw met het voorlezen
van de pagina. Het uitvinken van de optie "Make Child Object accessible"
in het Accessibility paneel lost deze problemen op.
- Kleur
Wanneer uitsluitend kleur wordt gebruikt om informatie over te brengen,
zullen mensen met een kleurstoornis hier moeite mee hebben. In sommige
gevallen worden links niet voorzien van een onderstreping en worden
ze alleen maar aangegeven door een andere kleur. Voor kleurenblinden
is dit een probleem wanneer het contrast zo laag is dat ze het verschil
met de gewone tekst niet kunnen zien. Zorg er daarom voor dat alle informatie
die met behulp van kleur wordt overgebracht ook beschikbaar is zonder
kleur.
- Flash Embedden
Browsers en hulpapparatuur kunnen over het algemeen beter overweg met
pagina's die met valide code geschreven zijn. Daarmee draagt valide
code bij aan de kwaliteit van websites.
Hoewel het een lage prioriteit heeft ten op zichte van Flashtoegankelijkheid,
is het wel zo netjes én professioneel om Flash op een valide
manier (dus volgens de XHTML standaard) te embedden in een HTML pagina.
De code die Flash gebruikt om een Flash movie te embedden is niet geheel
volgens de XHTML standaard. Dit zou in toekomstige browsers en hulpapparatuur
problemen kunnen gaan opleveren. Hier
vind je een tutorial waarin je kunt lezen hoe je Flash op een toegankelijke
manier moet implementeren op je website.
Voor meer informatie over de toegankelijkheid van Flash MX kunt u terecht
op de website van Macromedia. Hier staat onder andere een lijst met criteria
waaraan Flash MX 6.0 qua toegankelijkheid wel en niet aan voldoet (Engelstalig).
Deze lijst kun je hier
vinden.
1.3 Hoe check je de toegankelijkheid van Flash?
Het valideren van Flash met HTML-tools zoals Bobby is momenteel nog niet
mogelijk. De beste manier om de toegankelijkheid te checken doe je door
je Flashmovie na te kijken met verschillende hulpsoftware. Veelal bieden
deze softwarepakketten een gratis proefperiode. Probeer daarbij ook eens
alleen met het toetsenbord en met je ogen of oren dicht te navigeren.
Op deze manier krijg je een goed beeld hoe een gebruiker met een beperking
jouw Flashsite ervaart. Je zult erachter komen dat bepaalde dingen die
je anders zo logisch vind (een navigatiepad tot bepaalde informatie of
een grapje in een animatiefilmpje) helemaal niet overkomen zoals je bedoelt
hebt. Flash wordt vaak gebruikt als middel om de gebruiker een speciale
online ervaring mee te geven (zoals intro- animaties). Voor ontwikkelaars
in Flash is het dus ook de uitdaging om dergelijke ervaringen over te
brengen op mensen met (verschillende) beperkingen.
Terug naar de inhoud.
2. Links
Hier vind je een aantal nuttige links naar relevante artikelen en websites.
2.1 Webtoegankelijkheid
Accessibility
- Stichting Bartiméus Accessibility
De stichting Bartiméus Accessibility, een onafhankelijk expertisecentrum
op het gebied van webtoegankelijkheid, voert de Drempels Weg Toetsing
uit. De Drempels Weg Toetsing is een onafhankelijk, periodiek en nauwkeurig
onderzoek naar de toegankelijkheid van een website.
- Accessibility Test overzicht
De enige bekende tools waarmee iedereen zelf een site kan testen op
toegankelijkheid.
- Brochure
Access All Areas - Op weg naar een toegankelijk internet
Op 15 december is een nieuwe brochure verschenen met uitleg over de
Drempels Weg Richtlijnen. De Drempels Weg Richtlijnen zijn er op gericht
om een website toegankelijk te maken voor mensen met een functiebeperking.
Elke richtlijn wordt uitgelegd, er worden voordelen, voorbeelden en
oplossingen gegeven en een tip om te testen of aan de richtlijn wordt
voldaan. Deze brochure is speciaal bedoeld voor webdesigners en webbouwers.
Drempelvrij
- Drempelvrij.nl
Drempelvrij is een Waarmerk voor toegankelijkheid van internetsites. De stichting erachter streeft naar een toegankelijk internet voor iedereen. Aan de hand van de internationale richtlijnen van het
World Wide Web Consortium (W3C) worden aanbieders van websites gestimuleerd om de toegankelijkheid van hun site te verbeteren en ook te laten controleren.
- Toetsing volgens het Waarmerk Drempelvrij.nl
Een betrouwbare, transparante, onafhankelijke, nauwkeurige
en regelmatige analyse van een website op toegankelijkheid. Toegankelijke
sites kunnen het waarmerk plaatsen en ontvangen een
certificaat van toegankelijkheid
World Wide Web Consortium - Web Accessibility Initiative
Overig
- Het Nationaal Revalidatie
Fonds
Het Nationaal Revalidatie Fonds zet zich in voor een optimale integratie
van mensen met een lichamelijke handicap of chronische ziekte, ongeacht
de aard of oorzaak van hun beperking. Hiervoor stelt het Fonds financiële
middelen beschikbaar aan verenigingen en stichtingen voor projecten
die een bijdrage leveren aan de brede terreinen van preventie, revalidatie
en integratie.
- Officiële
site van de Europese Commissie met een overzicht van EU acties op
het gebied van toegankelijkheid.
- Artikel
over wetten van Accessibility
Uitgebreide informatie over de stand van wetgeving en andere maatregelen
ten aanzien van webtoegankelijkheid in Nederland, Europa, VS en de rest
van de wereld.
- Zorg dat het klikt!
Een uitgave van de Federatie van Ouderverenigingen in het kader van
het project 'Criteria toegankelijkheid websites voor mensen met een
verstandelijke beperking'. Deze uitgave geeft veel informatie en tips
voor het toegankelijk maken van websites voor mensen met een verstandelijke
beperking en sluit aan bij de W3C richtlijnen. Te bestellen bij www.fvo.nl.
2.2 Flashtoegankelijkheid
2.3 Macromedia bronnen
- Macromedia Website
- Macromedia
Flash Accessibility Website
- Macromedia
Accessibility Resource Center
- Regan, B. Accessibility and Macromedia Flash in Thatcher, J., et
al. Accessible Web Sites. Glasshaus, Birmingham, UK, 2002. (Boek)
- Regan, B. Think Accessibility in MacGregor C., et al. The Flash Usability
Guide: Interacting with Flash MX. Friends of Ed, Birmingham, UK, 2002.
(Boek)
2.4 Toegankelijke Technieken
Multimedia
Kleur
Tekst
Objecten
Pre-loading
Buttons
Toetsenbord
Tabvolgorde
Voorkeurinstellingen
Meta data
Navigatie
Games
Terug naar de inhoud.
