Bedoelen we met 'toegankelijkheid' het recht van elke burger om toegang te hebben tot bestuurlijke informatie? Ja en Nee.
Wanneer de overheid, gemeente of een andere organisatie, informatie via het web beschikbaar stelt, wordt al snel gedacht dat die informatie toegankelijk is voor de burger. Twee problemen worden dan over het hoofd gezien:
De Europese Unie en Nederland, met onder andere het project Drempels Weg, proberen deze problemen te verhelpen. De stichting Accessibility richt zich volledig op het verbeteren van de toegankelijkheid van internet voor mensen met een functiebeperking.
Hieronder wordt een kort overzicht gegeven van de verschillende aspecten van webtoegankelijkheid. Onder elke paragraaf worden links gegeven die verwijzen naar pagina's op deze site met meer informatie.
Internet speelt een steeds belangrijkere rol in onze samenleving. Tot nu toe is het gebruik van e-mail de meest populaire toepassing van het internet maar in de toekomst zullen de mogelijkheden zich steeds verder uitbreiden: beeldtelefoon, het bekijken van video's en boodschappen doen via internet. Nederland gaat Digitaal!
Grote groepen mensen kunnen echter geen of beperkt gebruik maken van deze mogelijkheden. Het gaat hier niet over de zogenaamde digibeten, maar over mensen die uitstekend met een computer overweg kunnen. Het gaat hier over ouderen met een verminderd gezichtsvermogen, over blinden, slechtzienden en mensen met een andere functionele beperking. Gezien het feit dat internet grotendeels visueel van aard is, hebben vooral blinden en slechtzienden problemen met de toegankelijkheid van internet.
Nu vraagt u zich misschien af, wat een blinde persoon sowieso met internet moet. Een terechte vraag. Waar veel mensen vroeger afhankelijk waren van anderen (boodschappen, kranten, boeken) kunnen zij nu dankzij internet zelf informatie zoeken, boodschappen doen, boeken downloaden en deelnemen aan de informatie maatschappij. De modernste technologieën voor consumenten zijn bijna nergens zo breed ingezet als in de gehandicaptensector. Door de snelle ontwikkelingen in de mobiele technologie worden steeds meer toepassingen voor gehandicapten nu ook gebruikt in mainstream toepassingen (bijvoorbeeld voice output in de auto).
Blinden kunnen werken met screenreaders, die voorlezen wat er op het beeldscherm staat. Er zijn braille leesregels die de informatie in braille weergeven. Er is vergrotingssoftware, die zowel tekst als afbeeldingen kan vergroten tot zelfs 32 keer van de originele grootte. Ook is de software die spraak herkent ver gevorderd. Tekstverwerken is nu mogelijk zonder dat het toetsenbord wordt aangeraakt. Er zijn browsers ontwikkeld die volledig spraak-gestuurd zijn.
Zie uw naam in braille
Meer over verschillende handicaps
Meer over hulpapparatuur
Als de technologie zo ver is gevorderd, waar maken we ons dan nog druk over? De nieuwste software kan veel, maar er is echter nog geen screenreader ontwikkeld die op eigen kracht een foto kan verwoorden die op een website staat. Wellicht zal dit in de toekomst veranderen, op dit moment zijn deze hulpmiddelen nog afhankelijk van de welwillendheid van een programmeur. Voor ontwikkelaars van websites is het namelijk mogelijk (en een kleine moeite) om tekst aan een plaatje te koppelen, zodat een screenreader wel in staat is om de foto te omschrijven.
Ook is het voor veel mensen onmogelijk om met een muis te werken. Denkt u maar eens aan ouderen die niet meer vast ter hand zijn. Hierdoor is het voor hen noodzakelijk dat binnen een website ook zonder muis genavigeerd kan worden.
Naast deze twee voorbeelden zijn er nog een groot aantal andere eisen die aan een goed toegankelijke site worden gesteld.
Er zijn veel organisaties die alle internetontwikkelingen op de voet volgen en deze testen op toegankelijkheid. Met name het World Wide Web Consortium (W3C), het internationale en overkoepelende internetorgaan, is een autoriteit op dit gebied. Een speciale werkgroep is opgericht binnen deze organisatie - het WAI (Web Accessibility Initiative) - die richtlijnen opgesteld heeft waaraan een toegankelijke website moet voldoen. Vrijwel alle richtlijnen zijn daarop gebaseerd.
Met name organisaties in de Verenigde Staten zijn hierin actief. Dit komt vooral door het feit dat de VS in de wet heeft vastgelegd dat alle IT en websites van de overheid ook toegankelijk moeten zijn voor gehandicapten.
In Nederland zijn er een aantal organisaties actief op het gebied van toegankelijkheid. Vooral de Nederlandse overheid vraagt steeds meer aandacht voor toegankelijkheid. Een eenvoudige optelsom van de toenemende vergrijzing en de wens van de burger om steeds meer gebruik te maken van internet. Met andere woorden: De groep met een functionele beperking zal steeds groter worden, terwijl de overheid ervoor kiest via programma's als e-goverment steeds meer overheids (en gemeente) diensten te leveren via internet. De noodzaak van toegankelijkheid van internet voor iedereen is daarom niet moeilijk te verdedigen.
Het toegankelijk maken van uw website is niet ingewikkeld en hoeft niet veel te kosten. Wanneer u in een vroeg stadium van de ontwikkeling van een website de toegankelijkheidsrichtlijnen in beschouwing neemt, zijn de aanloopkosten niet hoger dan 3-5% van de totale kosten. Daarna kan een toegankelijke website u zelfs flinke voordelen gaan opleveren. Wanneer een bestaande site aangepast moet worden, of het concept zich al in de laatste fase van de ontwikkeling bevindt, wordt het natuurlijk lastiger. Ook voor sites met bijvoorbeeld veel video en audio fragmenten zijn de kosten van toegankelijk maken soms duurder.
Alle voordelen van toegankelijkheid op een rij.
Maar uiteindelijk zijn er niet alleen kosten verbonden aan het toegankelijk maken van uw website. Het levert ook genoeg op! U krijgt daardoor een goede site die voor iedereen toegankelijk is. Wanneer u aan de richtlijnen voldoet zal de site voor iedereen beter toegankelijk zijn. Hoe vaak komt u niet op een site die door een slecht contrast of klein lettertype nauwelijks te lezen is.
Maar ook voor nieuwe ontwikkelingen zoals mobiel internet, worden dezelfde technieken gebruikt, die in eerste instantie voor blinden ontwikkeld is. In het geval van hands- en eyes free internet (zoals in de auto), zijn dezelfde toegankelijkheidsrichtlijnen van toepassing.
Oke, denkt u, ik ben overtuigd, maar waar begin ik? Het is mogelijk om kennis over toegankelijkheid op te doen door middel van het lezen van boeken, het volgen van trainingen en ook op internet is veel te vinden over toegankelijkheid. Handige hulpmiddelen zij ook de valideringsprogramma's die op het internet te vinden zijn. Deze programma's zijn in staat om uw site automatisch te controleren. Bobby is het programma dat hiervan het meest bekend is. Het controleert aan de hand van de W3C richtlijnen uw site en genereert automatisch een rapport waarin beschreven staat welke problemen gevonden zijn.
Wanneer u volledig op de hoogte wilt zijn van alle toegankelijkheidsaspecten, dan vergt dat een behoorlijke inspanning in tijd. Maar wanneer u een goed begin wilt maken met de toegankelijkheid van uw website, kunt u het best met de Prioriteit 1 richtlijnen van het W3C beginnen. Wanneer uw site hieraan voldoet, is de toegankelijkheid van uw website voor een groot gedeelte gewaarborgd.
Wanneer u er ondanks deze hulpmiddelen toch niet uitkomt, of u heeft de tijd er niet voor om u erin te verdiepen, dan kunt u altijd derden inschakelen om u hierbij te helpen.
Meer over valideringsprogramma's
Meer over training
Meer over bobby
